2017–2018 eğitim-öğretim yılında üniversiteye giriş sisteminde köklü bir değişiklik yaşandı: YGS ve LYS yerini, TYT ve AYT'den oluşan yeni bir sınav sistemine bıraktı. Soru sayıları ve konu dağılımları açısından önemli farklılıklar içeren bu yapı, yıllar içinde belirli bir istikrara kavuştu. Bu yazıda, 2018'den 2025'e uzanan sekiz yılın TYT Matematik sınavlarını, ÖSYM'nin yayımladığı orijinal sorular üzerinden tek tek inceleyerek bir durum tespiti yapacağız.
TYT Temel Matematik testi 40 sorudan oluşur. Yeni sistemin ilk yılı olan 2018'de bu 40 soru 29 matematik + 11 geometri olarak dağılırken, 2019'dan itibaren dağılım 30 matematik + 10 geometri biçiminde sabitlenmiş ve bu oran sekiz yıl boyunca değişmemiştir.
Özel Ders Alanı
En İyi Matematik Öğretmenlerinden Ders Al
Sekiz Yılda Matematik Alan Analizi
TYT Matematik sorularının en belirgin özelliği, günlük hayat senaryoları ve sözel bağlam içinde sunulmasıdır. Salt işlem gerektiren sorular giderek azalmış; okuduğunu anlama, verileri yorumlama ve matematiksel modele dönüştürme becerisini ölçen sorular ön plana çıkmıştır. Bu eğilim 2018'de başlamış, 2019'dan itibaren belirginleşmiş ve 2022–2025 sınavlarında artık sınavın temel kimliği haline gelmiştir.
Sınıf bazında içeriğe bakıldığında, 30 matematik sorusunun büyük bölümünün 9. sınıf müfredatından geldiği görülmektedir. 2018'de 23, 2019'da 26 soru 9. sınıf kapsamındayken, sonraki yıllarda bu oran benzer biçimde korunmuş; 10. sınıf konularından yalnızca 4–6 soru sorulmuştur. Bu tablonun öğrenciye pratik mesajı açıktır: 9. sınıf konularını sağlam oturtmadan 10. sınıf konularına geçmek verimsiz bir sıralama olur. Profesyonel destek almak isteyen öğrenciler İstanbul matematik özel dersi gibi seçeneklerle birebir çalışabilir.
Konu bazında en istikrarlı bölüm oran-orantı ve problemler grubudur. 2018'de bu gruptan 11 soru, 2019'da 13 soru gelmişti; izleyen yıllarda bu sayı 10–13 aralığında seyretmiştir. Karma problem, hız-zaman-mesafe, yüzde-kâr-zarar ve karışım türü sorular sekiz yılda da sınavın omurgasını oluşturmuştur.
Temel Kavramlar (Her Yıl Sabit)
Rasyonel sayılar, üslü sayılar, köklü sayılar, mutlak değer ve sayı sistemleri gibi temel kavramlardan sekiz yılda da birer ya da ikişer soru gelmiştir. Bu sorular genellikle orta düzeyde olup tanıma gerektiren senaryo formatında sunulur.
Oran-Orantı ve Problemler
Sekiz yılın en yoğun konusu. Toplam 30 sorunun yaklaşık üçte birini oluşturan bu grup; yüzde hesapları, kâr-zarar, hız-zaman-mesafe, karışım ve birleşik çalışma alt başlıklarını kapsar. Soruların büyük çoğunluğu gerçek hayat bağlamında sunulur.
İstatistik ve Veri
Her yıl 1–2 soru; ortalama, medyan, mod ve sütun/daire grafik yorumlama formatında. Önemli not: tanım genellikle sorunun içinde verildiğinden ezber değil, anlama becerisi ölçülür.
10. Sınıf Konuları
Fonksiyonlar (2018 ve 2019'da 2'şer soru, sonrasında 1–2), Polinomlar ve Çarpanlara Ayırma (2021'de belirgin), Kombinasyon ve Olasılık (her yıl 1–2 soru) bu grubun başlıklarıdır.
Tek-Çift ve Özel Sayılar
Tek-çift sayı ilişkileri, ardışık sayılar, basamak değerleri ve özel tanımlı sayılar; her yıl 2–4 soru aralığında seyreden, görece erişilebilir bir grup. 2019'daki tek-çift sorusu iptal edilmişti.
Kümeler ve Mantık
Venn şemaları, küme işlemleri ve basit mantık soruları; 2022 ve 2023'te belirginleşen alt konular. Önermeler ve Venn-diyagram soruları 2022'den itibaren daha sistematik hale gelmiştir.
Geometri Bölümünün Sekiz Yıllık Seyri
Geometri bölümündeki en belirgin yapısal özellik, formüllerin sorunun içinde verilmesidir. Çokgende iç açı, dairenin alanı ve hacim formülleri sekiz yıl boyunca soru başında sunulmuş; bu uygulama formül ezberini değersizleştirmiş, uygulama becerisini ön plana çıkarmıştır.
Üçgenler her yıl 1–3 soru ile temsil edilmektedir. 2018'de üçgende açılar, özel üçgenler ve benzerlik konularından birer soru gelirken, izleyen yıllarda benzerlik ve açı-kenar bağıntıları ağırlık kazanmıştır. 2021–2025 arası sınavlarda açılar, ikizkenar üçgen özellikleri ve üçgende alan hesabı en sık gelen alt konular olmuştur.
Dörtgenler grubunda tablo daha çeşitlidir. 2018'de özel dörtgenlerden 3 soru gelirken, sonraki yıllarda bu sayı 1–2'ye indi. Dikdörtgen, yamuk ve eşkenar dörtgen soruları dönüşümlü olarak karşımıza çıkmaktadır. 2022'de eşkenar dörtgen alanı, 2023'te ikizkenar yamuk, 2024'te yamuk ve kare birleşimi, 2025'te üçgen parçaların birleşimi öne çıkan sorulardır.
Katı cisimler konusundan sekiz yılda da 2 soru gelmiştir. Dikdörtgenler prizması en sık yer alan alt konu olmakla birlikte, silindir ve küp soruları da her yıl sınava dahil olmuştur. Analitik geometri ise genellikle kolay düzeyde bir soruyla temsil edilmekte; 2021 ve 2023'teki açı-kenar soruları bu konunun sınırında değerlendirilebilir. Büyük şehirlerdeki öğrenciler için sistematik geometri çalışmasını destekleyen Bursa matematik özel dersi gibi yerel seçenekler de bu konulara özel hazırlık imkânı sunmaktadır.
Üçgenler (Her Yıl)
Açılar, özel üçgenler, benzerlik ve alan hesabı sekiz yılda da 1–3 soru aralığında. 2023'te dik üçgen benzerliği ve Pisagor bağıntısı, 2024–2025'te ikizkenar üçgen ve açı-kenar ilişkileri öne çıkmıştır.
Dörtgenler ve Çokgenler
Dikdörtgen, yamuk, eşkenar dörtgen ve düzgün çokgenler dönüşümlü. Düzgün çokgen iç açısı formülü sorunun içinde verilerek hem 2022 hem 2023 hem 2025'te yer almıştır.
Katı Cisimler (Her Yıl 2 Soru)
Dikdörtgenler prizması, küp ve silindir sekiz yılda da sınavda. 2018–2019'da 3–4 soruda hacim/yüzey alanı formülleri başında verilmişti; bu oran sonraki yıllarda da korunmuştur.
Analitik Geometri
Kolay düzeyde 1 soru; genellikle koordinat düzleminde nokta ya da doğru yorumlama içeriğinde. 2024 ve 2025 sınavlarında dik açı ve lazer yansıması gibi özel uygulamalarla sorulmuştur.
Her Yılın Öne Çıkan Özellikleri
2018: Sistemin ilk yılı olarak 29 matematik + 11 geometri dağılımıyla başladı. 9. sınıf ağırlıklı yapı yerleşirken geometri bölümünde dörtgenlerden 3 soru geldi; katı cisimlerde 4 sorunun 3'ünde formül başta verildi.
2019: Dağılım 30+10 biçiminde sabitleşti. Matematik bölümündeki oran-orantı-problem soruları 13'e çıktı; bazı klasik tipte sorular senaryo kılığına büründürüldü. 14. soru (tek-çift) iptal edildi.
2020: Kombinasyon-olasılık soruları belirginleşti ve geometride tahterevalli benzeri mekanik-geometri soruları ön plana çıktı. Oran-orantı sorularında günlük hayat bağlamı daha da derinleşti.
2021: Polinomlar ve çarpanlara ayırma konusu belirgin biçimde sınava girdi. Geometride dik üçgen ve deltoid alanı, prizma yüzey alanı soruları dikkat çekti. Kombinasyon ve olasılık bölümünden 2 soru geldi.
2022: Küme ve mantık soruları öne çıktı; Venn şeması ve önerme soruları birlikte yer aldı. Geometride paralel kenarlar, açı hesabı ve hacim soruları dengeliydi. Makaslar ve kamera kapsama alanı gibi yaratıcı geometri soruları dikkat çekti.
2023: İstatistik bölümünde mod ve medyan bir arada soruldu. Geometride yamuk, dik üçgen benzerliği ve küp kesiti öne çıktı; küp yüzey alanı sorusu görsel akıl yürütme gerektirdi. Bu sınav, TYT geometrisindeki üçgen sorularını sistematik hazırlığın önemi açısından yeniden gündeme getirdi.
2024: Matematik bölümünde VKİ hesabı gibi bağlamsal problem soruları ilk kez yer aldı; olasılık yine 2 soruyla temsil edildi. Geometride ikizkenar üçgen, yamuk-kare birleşimi ve küp oluşturma öne çıktı. Düzgün çokgen sorusu iç ve dış açı bağıntısını birleştiren iki soruda yer aldı.
2025: Takvim ve gün-saat soruları ilk kez bu denli yoğun biçimde yer aldı; TYT tarih ve saatine gönderme içeren soru da sınavın içinde göründü. Geometride ikizkenar üçgenli yelpaze, dik yamuk alan hesabı ve kare-prizma ilişkisi öne çıktı; açı soruları önceki yıllara kıyasla daha soyut bir yapı kazandı.
Sekiz Yılın Ortak Mesajı
Sekiz yılın verisi birlikte değerlendirildiğinde, TYT Matematik sınavının kararlı bir vizyon doğrultusunda şekillendiği görülmektedir. Sınavın bize söyledikleri şu üç başlıkta özetlenebilir:
Anlama Önce Gelir
Problem çözme, ezber formüllerin değil gerçek hayat bağlamlarını matematiksel dile çevirme becerisinin üzerine kuruludur. Metin okuma hızı ve doğruluğu doğrudan net sayısını etkiler.
9. Sınıf Temeli Kritik
30 matematik sorusunun yaklaşık 24–26'sı 9. sınıf müfredatından gelmektedir. Temel kavramları sağlam oturtan öğrenci, 10. sınıf konularını baskısız çalışabilir.
Geometride Formül Değil Uygulama
Formüller başta verildiğinden asıl mesele, şekli doğru yorumlamak ve formülü doğru alana uygulamaktır. Görsel akıl yürütme ve katı cisim tasarımı sekiz yılda da sınavın özü kalmaya devam etmektedir.
2018–2025 arası TYT Matematik sınavlarının bu analizinin yanı sıra, aynı dönemin AYT Matematik sınavları için de yıllık konu dağılımı ve eğilim değerlendirmesi yapılabilir. Sınav hazırlığı sürecinde TYT konuları ve soru dağılımları sayfamız da konuya genel bir çerçeveden bakmanız için başvurulabilecek bir kaynak olarak hazır bulunmaktadır.
Sınava hazırlık sürecinizde bu analizin yol gösterici olmasını dileriz.
Görüşlerinizi Bizimle Paylaşın (0)