Drone Pilot Lisansı: SHGM Kayıt ve Sınavı

Türkiye'de drone uçurmak için gereken belgenin resmi adı İHA Pilot Lisansı, veren kurum ise Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü'dür. 30 Temmuz 2026'da yürürlüğe giren yeni SHT-İHA Talimatı ile sistem baştan kuruldu: uçuş yetkisi artık aracın kaç gram olduğuna değil, pilotun lisans seviyesine bağlı. Amatör uçuşlar için P0, ticari uçuşlar için P1, görüş hattı dışı ve yüksek riskli operasyonlar için P2 lisansı gerekiyor. Süreç, yetkilendirilmiş bir kuruluşta eğitim almak, KDM-ORG üzerinden sınava girmek, diploma lisansını almak ve ardından KDM-ERP üzerinden operasyonel lisans başvurusu yapmaktan oluşuyor. Basit İHA sayılan oyuncak sınıfı araçlar ise lisans ve kayıt zorunluluğundan tamamen muaf.

Bu değişiklik küçük bir güncelleme değil. SHGM'nin kendi açıklamasına göre düzenleme, Türkiye'de kayıtlı 90 binden fazla insansız hava aracını ve yaklaşık 2 milyon İHA pilotunu doğrudan ilgilendiriyor.

Elinizde İHA0 veya İHA1 sertifikası varsa, kazanılmış haklarınız korunuyor. Ancak yeni düzene intibak için tanınan süre 31 Temmuz 2027'de doluyor.

Aşağıda süreci baştan sona, resmi mevzuat metnine dayanarak açıyoruz. Hangi lisansa ihtiyacınız olduğundan sınav sonucuna itiraz sürenize kadar.

"Drone Ehliyeti" Diye Bir Belge Yok

Halk arasında "drone ehliyeti" denilen belgenin mevzuattaki karşılığı İHA Pilot Lisansı. Ehliyet benzetmesi tek bir noktada doğru: izinsiz uçurmak yaptırıma tabi.

Benzetmenin yanlış olduğu nokta ise şu: trafikte ehliyet aracın kendisini de kapsamaz. İHA dünyasında ise pilot ayrı, araç ayrı kayıt altına alınır. İkisinden birinin eksik olması uçuşu hukuka aykırı hale getirir.

Zorunlu mesleki belgelendirme yalnızca havacılığa özgü de değil. Denizcilikte gemiadamlarının uluslararası sözleşme gereği aldığı STCW sertifikası da benzer mantıkla, kişinin yetkinliğini devlet eliyle belgeleyen bir sistemdir.

Karıştırılan Üç Belge

Kullanıcı kaydı: Aracı ve kendinizi sisteme tanıtma işlemi. Basit İHA dışındaki tüm araçlar için zorunlu.

Diploma lisansı: Eğitim ve sınavı tamamladığınızı gösteren belge. Tek başına uçuş yetkisi vermez.

Operasyonel lisans: Fiilen uçuş yapma yetkisi veren belge. Diploma lisansı alındıktan sonra ayrıca başvurulur.

Ağırlık Devri Bitti, Lisans Devri Başladı

2016 tarihli eski talimatta belirleyici olan aracın kütlesiydi. İHA0, İHA1, İHA2 ve İHA3 sınıfları hem aracı hem pilotu aynı anda tanımlıyordu.

Yeni talimat bu ikisini birbirinden ayırdı. Araçlar hâlâ kütlelerine göre M0'dan M3'e sınıflandırılıyor, ancak ne yapabileceğinizi aracınızın ağırlığı değil, lisansınızın seviyesi ve uçtuğunuz bölgenin durumu belirliyor.

Talimatın 9. maddesindeki bir cümle bu felsefeyi özetliyor: ayrı bir uçuş başına risk değerlendirme yöntemi uygulanmıyor, çünkü risk zaten pilot lisansı seviyesine gömülü. Yani her uçuş için ayrı risk analizi hazırlama yükümlülüğü ortadan kalktı.

P0, P1 ve P2: Hangisi Size Uygun?

Talimatın 15. maddesi lisans seviyelerini işletilen aracın sınıfından ve ağırlığından tamamen bağımsız olarak tanımlıyor. Ayrım, uçuşun amacında ve uçuş zarfının genişliğinde.

Gözden Kaçan Detay

P2 lisansı bireysel olarak kullanılamaz. Talimatın 19. maddesine göre P2 kapsamındaki operasyonlar, bir çok hafif hava aracı işleticisi veya genel havacılık işleticisi bünyesinde icra edilir.

P0 ve P1 için böyle bir şart yok. Bu seviyelerde kullanıcı ve pilot, yükümlülüklerden doğrudan kendisi sorumludur.

Dronunuz Hangi Sınıfta? M0'dan M3'e

Kütle sınıflandırması ortadan kalkmadı, sadece görevi değişti. Artık uçuş yetkisini değil, aracın karşılaması gereken teknik gereklilikleri belirliyor.

Piyasadaki katlanabilir tüketici dronlarının büyük çoğunluğu M0 sınıfına giriyor. Tarımsal ilaçlama ve ağır yük taşıyan platformlar ise M1 ve üzerinde konumlanıyor.

Muafiyet: Basit İHA

Tasarımı gereği yatayda 10 metre yarıçaplı ve dikeyde 20 metre (60 ft) yükseklikteki silindirik uçuş zarfının dışına çıkamayan ve M0 için öngörülen özellikleri aşmayan araçlar "Basit İHA" sayılıyor.

Bu araçlar pilot lisansı, kayıt, tescil ve ithal uygunluk izni yükümlülüklerinin tamamından muaf. Kırmızı bölgeler dışındaki sahalarda uçuş zarfı içinde serbestçe uçurulabiliyorlar.

Dikkat edilecek nokta: 500 gramın altında olup da bu tanımı karşılamayan bir araç muaf değil. Talimatın 8. maddesi bu araçları M0 hükümlerine tabi kılıyor. Yani "hafif olması" tek başına yeterli değil, uçuş zarfının donanımsal olarak sınırlı olması gerekiyor.

SHGM Kaydı: Kullanıcı Kaydı ve Tescil Ayrımı

Talimatın 11. maddesi iki farklı yükümlülük tanımlıyor ve bunların karıştırılması yaygın bir hata.

Kullanıcı kaydı herkes için zorunlu. Basit İHA hariç olmak üzere insansız hava aracı ile operasyon yapan tüm kullanıcıların doğrudan sisteme kaydolması gerekiyor.

Tescil ise yalnızca 120 metre yüksekliğin ve/veya 3.000 metre yatay uzaklığın ötesinde P2 lisansıyla uçacak araçlar için gerekiyor. Bu araçların hava trafik hizmeti alabilmesi tescil numarasına sahip olmasına bağlı.

İthalat tarafında da ayrı bir kapı var. Yurt dışından getirilen araçlar için SHGM'den ithal uygunluk yazısı alınması zorunlu. Yolcu beraberinde getirilen dronlar da bu kapsamda.

Ücretlere gelince: SHGM işlem ücretleri Bakan Onayı ile belirlenen hizmet tarifesinde yayımlanıyor ve ödemeler kurumun hizmet tarife ödeme sistemi üzerinden yapılıyor. Tarife dönemsel olarak güncellendiği için işlem öncesinde güncel tutarı sistemden teyit etmek gerekiyor.

Eğitimden Diploma Lisansına, Oradan Operasyonel Lisansa

Burası yeni sistemin en çok yanlış anlaşılan kısmı. Sınavı geçmek uçmanıza izin vermiyor, çünkü süreç iki ayrı belgeyle tamamlanıyor.

Talimatın 15. maddesi net: eğitim ve sınav sürecini başarıyla tamamlayanlar adına diploma lisansı KDM-ORG üzerinden düzenleniyor. Uçuş icrasına yetki veren operasyonel lisans ise ayrıca KDM-ERP üzerinden başvuruyla alınıyor.

Aynı maddenin son cümlesi uyarıyı açıkça yapıyor: yalnızca diploma lisansı uçuş icrası yetkisi vermiyor.

Geçme notu konusunda sabit ve tek bir rakam aramanın anlamı yok. SHT-EĞİTİM/SINAV Talimatı'nın 10. maddesine göre başarı puanı, her eğitim için KDM-ORG sisteminde ayrı ayrı tanımlanan geçme notuna göre hesaplanıyor.

Bütünleşik yöntemle verilen derslerde ise puanlama iki parçalı: ön sınav nihai puanın yüzde 10'unu, son sınav yüzde 90'ını oluşturuyor. Yani ön sınav bir ısınma değil, notunuzun bir bileşeni.

Başarısız olursanız, başarısız olunan her bir eğitime ait eğitim ve sınav süreci baştan tekrarlanıyor. Sadece sınavı tekrar etmek yeterli değil.

Sınav Prosedürü: Bilinmesi Gerekenler

Sınav planlamaları KDM-ORG'de oluşturulur ve katılımcılara kısa mesaj veya e-posta ile bildirilir.

Sınav giriş belgesi ve sonuç belgesi karekod doğrulamalı olarak sistemden indirilir. SHGM ayrıca basılı belge düzenlemez.

Sonuçlara itiraz, ilan tarihinden itibaren 7 gün içinde sistem üzerinden ve ücret ödenerek yapılır. İtirazlar en geç 15 gün içinde sonuçlandırılır.

Kopya, sahtecilik veya yanıltıcı bilgi tespiti halinde belge veya diploma lisansı iptal edilir. Yeniden düzenleme ancak ilgili eğitim ve sınavın baştan tamamlanmasıyla mümkündür.

Sınava Neye Çalışılır?

Her lisans seviyesinin eğitim içeriği KDM-ORG eğitim kataloğunda kod bazında tanımlanıyor ve dönemsel olarak revize ediliyor. Bu nedenle kesin müfredatı sistemden görmek gerekiyor.

Yine de İHA pilot eğitimlerinde SHGM mevzuatı boyunca istikrarlı biçimde tekrarlanan bilgi alanları var. Hava hukuku ve mevzuat, uçuş prensipleri, meteoroloji, seyrüsefer, hava trafik usulleri, havacılık fizyolojisi ve kullanılan İHA sisteminin teknik yapısı bunların başında geliyor.

Bu başlıklar ilk bakışta ezber gibi görünse de büyük kısmı uygulamalı bilim. Rüzgâr gradyanının kalkışa etkisi, batarya kimyasının soğukta kapasite kaybı, pervane itkisinin irtifayla değişimi gibi konular doğrudan fizik bilgisiyle iç içe. Temeli sağlam olan aday, sınav sorularını ezberlemek yerine anlıyor.

Havacılık mevzuatı ve terminolojisi tarafı ise ayrı bir alışma süreci istiyor. NOTAM, VLOS, BVLOS, uçuş zarfı, tahsisli hacim gibi kavramlar günlük dilden uzak ve bu alanda havacılık temelli bir hazırlık ciddi zaman kazandırıyor.

Uzaktan çalışmayı tercih edenler için online havacılık dersleri de bir seçenek. Sınav zaten dijital ortamda yapıldığı için ekran başında çalışma alışkanlığı ayrıca işe yarıyor.

Türkiye'nin farklı illerinde birebir destek arayanlar için de seçenekler mevcut. Bursa Fizik özel ders veya Mersin Fizik özel dersi gibi yerel alternatifler, uçuş prensipleri ve meteoroloji konularında temel eksiği olan adaylar için hızlandırıcı olabiliyor. Online çalışma da aynı işlevi görüyor, tercih tamamen öğrenme alışkanlığınıza bağlı.

Öğrencilere Ücret Muafiyeti

SHT-EĞİTİM/SINAV Talimatı'nın 14. maddesi, çoğu adayın haberi olmayan bir imkân tanıyor. Devlet veya vakıf üniversiteleri tarafından yürütülen, ticari nitelik taşımayan eğitim ve sınav süreçlerinde, YÖKSİS üzerinde aktif öğrenim statüsünde kayıtlı öğrenciler için tanımlanan eğitim ve sınav ücretleri muafiyet kapsamında uygulanıyor.

Muafiyetin şartları da net: eğitimin üniversite bünyesinde ve gelir elde etmeye yönelik olmaksızın yürütülmesi, öğrenci statüsünün sistem üzerinden doğrulanması ve eğitimin KDM-ORG'de tanımlı olması gerekiyor.

Sürekli eğitim merkezleri, sertifika programları ve dış katılımcılara açık ücretli programlar ise üniversite düzenlese bile bu muafiyetten yararlanamıyor.

Nerede Uçabilirsiniz? Yeşil, Kırmızı ve Turuncu Bölgeler

Türk hava sahası, insansız hava aracı operasyonları bakımından İHATTYS haritasında yayımlanan üç renkli bölgeye ve bunların dışında kalan sahalara ayrılıyor.

Kritik ayrıntı 12. maddenin birinci fıkrasında: yeşil bölgeler dışında kalan tüm sahalar kısıtlanmış bölge sayılıyor. Yani "yasak değilse serbesttir" mantığı burada geçerli değil.

Basit İHA'lar için tablo çok daha sade: kırmızı bölgeler dışındaki sahalarda uçuş zarfı içinde serbestler, kırmızı bölgelere ise giremiyorlar.

Bir sorumluluk da kullanıcıda: kısıtlanmış bölge bilgilerini içeren güncel verilerin aracın coğrafi farkındalık fonksiyonuna yüklenmesi kullanıcının yükümlülüğünde. Yazılım güncellemesini atlamak, hukuki sorumluluğu ortadan kaldırmıyor.

Dronunuz da Bir Tür Sınavdan Geçiyor

Yeni talimatın belki de en radikal maddesi 23. madde. Coğrafi sınırlama işlevi artık aracı, kullanıcı kaydı sistem üzerinden doğrulanmadıkça yatayda 10 metre yarıçaplı ve dikeyde 20 metre yükseklikteki varsayılan silindirik uçuş zarfının dışına çıkaramayacak biçimde tasarlanmak zorunda.

Pratikte bunun anlamı şu: kaydı yapılmamış bir drone, teknik olarak bir odanın büyüklüğü kadar bir alanda kalıyor. Kayıt doğrulandıkça izin verilen zarf, lisans seviyeniz ve sistem verileri çerçevesinde genişliyor.

Denetim artık sahada değil, cihazın içinde. Bu, kural ihlalini önlemekten çok kural ihlalini fiilen imkânsızlaştırmayı hedefleyen bir yaklaşım.

Zorunlu Hale Gelen Dört Teknik Unsur

Coğrafi sınırlama (geofence): Aracı izin verilen zarfın dışına çıkmaktan yalnızca uyararak değil fiilen alıkoyan yerleşik işlev.

Uzaktan tanımlama (Remote ID): Kayıt yükümlülüğüne tabi tüm araçlar için zorunlu. Uçuş sırasında kimlik, konum ve durum bilgisini yayınlıyor.

Uyum yazılım modülü: Kumanda sistemine gömülü olarak, sistemden gelen zarf daraltma, güzergâh değişikliği, iniş ve uçuş sonlandırma talimatlarını gecikmeksizin uygulayabilen bileşen.

Yazılım sertifikasyonu: Basit İHA hariç tüm araçların uçuş kontrol ve kontrol istasyonu yazılımlarının SHGM sertifikasyonuna sahip olması gerekiyor.

Elinizdeki İHA0 - İHA3 Belgeleri Ne Olacak?

Kazanılmış haklar korunuyor, uçuş tecrübesi ve iniş kalkış kayıtları yeni lisans düzeyine kredilendiriliyor. Ancak bu otomatik bir dönüşüm değil, başvuru gerektiren bir intibak süreci.

Talimatın 29. maddesi denklikleri şöyle kuruyor.

Zamana Bağlı Bilgi: Yıllık Teyit Edin

31 Temmuz 2027 tek bir takvim değil, üç ayrı yükümlülüğün ortak son tarihi:

Mevcut lisans ve belgelerin intibak eğitimlerinin tamamlanması. Bu tarihe kadar tamamlanmayan lisanslar için SHGM'nin belirleyeceği usuller uygulanıyor.

Mevcut araçların kayıt yükümlülüğünün yerine getirilmesi ve teknik gerekliliklere uygun hale getirilmesi. Dönüştürülmeyen araçlar bu tarihten sonra işletilemiyor.

Yazılım sertifikasyonu başvurularının yapılması. Sertifikasyonu bulunmayan araçlar Türk hava sahasında kullanılamıyor.

Bu tarihler ve geçiş hükümleri SHGM tarafından güncellenebilir. İşlem yapmadan önce kurumun resmi duyurularından teyit edilmesi önerilir.

Kurala Uymayan Pilotu Ne Bekliyor?

Talimata aykırı hareket edenler hakkında 2920 sayılı Türk Sivil Havacılık Kanunu'nun ceza hükümleri ve SHGM'nin idari para cezaları yönetmeliği uygulanıyor.

Lisans tarafında ise kademeli bir yaptırım sistemi var. Kurallara uymayan, lisansındaki imtiyazları uygun kullanmayan veya uçuş disiplinsizliğinde bulunan pilotların lisansları kusur derecesine göre bir aydan iki yıla kadar askıya alınıyor.

Askı bitiminden itibaren üç yıl içinde aynı veya benzer uygunsuzluk tekrarlanırsa lisans iptal ediliyor ve iptal tarihinden itibaren beş yıl süreyle yeniden lisans düzenlenmiyor.

Uçuş emniyetini ağır ihmalle veya kasten ihlal edenler bu sürelere tabi olmadan doğrudan iptal kapsamına giriyor. Buna karşılık karar alınmadan önce savunma hakkı tanınıyor ve savunma için en az on beş gün süre veriliyor.

Adli Sicil Şartı

İHA pilotu olacak kişiler için 15. maddede tanımlı bir adli sicil koşulu bulunuyor. Devletin güvenliğine karşı suçlar, anayasal düzene karşı suçlar, zimmet, irtikâp, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, güveni kötüye kullanma ve uyuşturucu madde suçları ile terörle mücadele, ateşli silahlar ve kaçakçılıkla mücadele kanunları kapsamındaki suçlardan hüküm giymemiş olmak gerekiyor.

Bu şart affa uğramış mahkûmiyetleri de kapsıyor. Yasaklanmış hakların geri verilmesi kararı bulunanlar ise istisna tutuluyor.

Lisansı Aldınız, Peki Ne İş Yapabilirsiniz?

P1 lisansı, drone ile para kazanmanın yasal eşiği. Gayrimenkul ve turizm çekimleri, düğün ve etkinlik videografisi, inşaat şantiyelerinde ilerleme takibi, tarımsal alan analizi ve endüstriyel tesis muayenesi bu seviyede yapılabilen işlerin başında geliyor.

Ancak sektörde ayrışan pilot, en iyi uçanı değil, uçurduğu şeyden en iyi çıktıyı alanı oluyor. Kompozisyon, ışık ve kamera ayarları bilgisi olmadan havadan çekilen bir görüntü sadece yüksekten çekilmiş bir görüntü olarak kalıyor. Bu yüzden fotoğrafçılık eğitimi, drone pilotluğunun en doğal tamamlayıcısı.

Zincirin ikinci halkası ise kurgu. Ham drone görüntüsü uzun, sarsıntılı ve renk olarak düz gelir. Müşteriye teslim edilebilir bir işe dönüşmesi renk düzenleme ve ritim gerektirdiği için, video montaj becerisi çoğu freelance pilotun ücretini doğrudan yukarı çeken kalem.

P0 lisansının asgari yaşının 10 olması, sistemin gençlere kapıyı bilinçli olarak araladığını gösteriyor. Bu yaş grubunda dronu bir oyuncak değil bir uçuş sistemi olarak kavramak, sensörler, uçuş kontrolcüsü ve otonom davranış mantığını anlamaktan geçiyor.

Erken yaşta alınan robotik kodlama eğitimi tam da bu zemini kuruyor ve ileride otonom operasyonlara uzanan P2 yolunu çok daha anlaşılır hale getiriyor.

Uzun vadede tablo daha da genişliyor. İHA koridorları, yapay zekâ destekli otonom sistemler ve merkezi trafik yönetimi, insansız hava aracı operatörlüğünü geleceğin meslekleri arasında öne çıkan başlıklardan biri haline getiriyor.

Havalanmadan Önce Sekiz Soru

1. Aracınız Basit İHA tanımına giriyor mu, yoksa M0 ve üzeri bir sınıfta mı?

2. Kullanıcı kaydınız tamamlandı ve doğrulandı mı?

3. Yapacağınız uçuş ticari nitelik taşıyor mu? Taşıyorsa P0 yeterli değil.

4. Diploma lisansının yanında operasyonel lisansınız da var mı?

5. Uçacağınız saha hangi renk bölgede? Yeşil dışındaysa izin gerekiyor.

6. Coğrafi farkındalık verileriniz güncel mi?

7. Uzaktan tanımlama sistemi aktif mi?

8. Kontrol bağlantısı koparsa aracınız meskûn mahal dışında bir kurtarma alanına gidebiliyor mu?

Bu sekiz sorunun tamamına net cevap verebiliyorsanız, mevzuatın istediği farkındalık düzeyindesiniz demektir.

Türkiye'nin uyguladığı model, uçuş yetkisini araçtan alıp pilota veren ilk örnek olması bakımından uluslararası ölçekte de dikkat çekiyor. Bu da şu anlama geliyor: bundan sonra sistemde belirleyici olan elinizdeki cihazın fiyatı değil, kafanızdaki bilgi.

Bu Yazıda Kullanılan Resmi Kaynaklar

İnsansız Hava Aracı Sistemleri Talimatı (SHT-İHA), Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü, yürürlük tarihi 30 Temmuz 2026.

Sivil Havacılık Eğitim ve Sınav Talimatı (SHT-EĞİTİM/SINAV), Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü, 17 Aralık 2025.

SHGM İHA Kayıt Sistemi resmi bilgilendirmeleri, iha.shgm.gov.tr.

SHGM genel duyurusu: İnsansız Hava Aracı Sistemleri Talimatı yayımlanmıştır, 30 Temmuz 2026.

2920 sayılı Türk Sivil Havacılık Kanunu ve SHGM Tarafından Verilecek İdari Para Cezaları Hakkında Yönetmelik (SHY-İPC).