YKS ek yerleştirme, merkezi yerleştirme tamamlandıktan sonra boş kalan kontenjanlara ÖSYM tarafından yapılan ikinci merkezi yerleştirmedir. Başvuru hakkı, ilgili yılın YKS yerleştirme puanı hesaplanmış olan ve merkezi yerleştirmede hiçbir yükseköğretim programına yerleştirilmemiş adaylara aittir.
Özel Ders Alanı
En İyi Türkçe Öğretmenlerinden Ders Al
Süreç ücretlidir, tercihler yalnızca ÖSYM Aday İşlemleri Sistemi üzerinden bireysel olarak yapılır ve en fazla 24 program yazılabilir. Merkezi yerleştirmede bir programa yerleştirilen aday, o programa kayıt yaptırmamış olsa dahi ek yerleştirmede tercih hakkına sahip değildir.
Aşağıda ek yerleştirmenin nasıl işlediğini, kimin hangi programı tercih edebildiğini, puan barajlarının nasıl belirlendiğini ve süreçte en sık yapılan hataları ÖSYM kılavuzlarına dayanarak tek tek açıklıyoruz.
24
Ek yerleştirmede yapılabilecek azami tercih sayısı
1
Kazanılabilecek program sayısı: puanın yettiği en üst tercih
2
Boş kontenjanı oluşturan iki kaynak: dolmayan ve kayıttan boşalan yerler
YKS Ek Yerleştirme Nedir?
Ek yerleştirme, adından da anlaşılacağı gibi bağımsız bir sınav ya da yeni bir başvuru dönemi değildir. Aynı yılın YKS puanlarıyla yapılan, sadece boş kalan koltuklar için işletilen ikinci bir tur sayılır.
ÖSYM kılavuzuna göre ek yerleştirme kontenjanlarını iki kalem oluşturur. Birincisi merkezi yerleştirme sonunda hiç dolmayan kontenjanlar, ikincisi ise yerleştiği hâlde kaydını yaptırmayan adaylardan boşalan kontenjanlardır.
Bu ayrım kulağa teknik gelse de tercih stratejisinin tamamını belirler. Çünkü bu iki kontenjan türü, adaydan farklı puan koşulları ister. Birazdan bu farkı somut olarak göreceksiniz.
Sürecin Sırası
Sınav sonuçları açıklanır, tercihler alınır, merkezi yerleştirme yapılır, üniversite kayıtları tamamlanır. Kayıt süresi bittiğinde üniversiteler boş kalan kontenjanları ÖSYM'ye bildirir ve ancak bundan sonra ek yerleştirme kılavuzu yayımlanır. Yani ek yerleştirme takvimi, kayıt takviminin bitişine bağlıdır.
Ek Yerleştirmeye Kimler Başvurabilir?
ÖSYM'nin ek yerleştirme kılavuzunda tercih hakkı iki cümleyle tanımlanır. Adayın ilgili yıla ait YKS yerleştirme puanı hesaplanmış olmalı ve aday merkezi yerleştirmede hiçbir yükseköğretim programına yerleştirilmemiş olmalıdır.
Buradaki kritik kelime yerleştirilmiş olmaktır. Kayıt yaptırıp yaptırmamak bu şartı değiştirmez. Bir programa yerleşen aday, kaydını hiç yapmasa bile ek yerleştirmede tercih yapamaz.
Tercih Yapabilenler
- Sınava girip yerleştirme puanı hesaplanan, ancak hiçbir programa yerleşemeyen adaylar
- Puanı hesaplandığı hâlde ilk tercih döneminde hiç tercih yapmamış adaylar
- Özel yetenek sınavı ile bir programa yerleştirilmiş olan adaylar
Tercih Yapamayanlar
- Merkezi yerleştirmede herhangi bir programa yerleştirilen adaylar
- Yerleştiği programa kayıt yaptırmayan, hakkını kullanmayan adaylar
- İlgili puan türünde puanı hesaplanmamış adaylar
Özel yetenek sınavıyla yerleşen adaylara tanınan hak, kılavuzun en az bilinen maddelerinden biridir. Beden eğitimi, müzik ya da resim gibi alanlarda yetenek sınavıyla bir programa yerleştirilmiş olsanız bile merkezi ek yerleştirmede tercih yapabilirsiniz.
Ön lisans ve lisans ayrımı da tercih hakkını doğrudan belirler. TYT puanı hesaplanan adaylar ön lisans programlarının yer aldığı tablodan, ilgili AYT veya YDT puanı hesaplanan adaylar ise lisans programları tablosundan seçim yapabilir.
Ek Yerleştirmede Taban Puan Şartı Var mı?
En çok karıştırılan konu burasıdır. Ek yerleştirmede tek bir baraj yoktur, programın merkezi yerleştirmedeki durumuna göre iki farklı kural işler.
Bir program merkezi yerleştirmede dolduysa ve en küçük puanı oluştuysa, o programı ancak bu puana eşit ya da daha yüksek puanı olan adaylar tercih edebilir. Kontenjanı hiç dolmayan ve en küçük puanı oluşmayan programlarda ise böyle bir alt sınır bulunmaz.
| Programın Durumu | Kontenjan Neden Boş | Kim Tercih Edebilir |
|---|---|---|
| Kontenjanı dolmuş, en küçük puanı oluşmuş | Yerleşen adaylardan bir kısmı kayıt yaptırmamış | Programın en küçük puanına eşit veya daha yüksek puanı olanlar |
| Kontenjanı dolmamış, en küçük puanı oluşmamış | Merkezi yerleştirmede kontenjan hiç dolmamış | İlgili puan türünde puanı hesaplanmış tüm adaylar |
| Ek kontenjanı bulunmayan program | Kontenjan tamamen dolmuş ve kayıtlar tamamlanmış | Program ek yerleştirme tablosunda yer almaz |
Kılavuz tablolarında en küçük puan sütununun boş olması, o programın merkezi yerleştirmede dolmadığı anlamına gelir. Bu satırlar, puanı görece düşük adaylar için gerçek fırsat alanıdır.
Buna karşılık kayıt boşluğundan doğan kontenjanlar genellikle tek haneli sayılardadır ve puan barajı ilk yerleştirmedeki seviyededir. Yüksek talep gören bir bölümün ek yerleştirmede dramatik biçimde ucuzlayacağını varsaymak, süreçteki en yaygın beklenti hatasıdır.
Ek Tercih Nasıl Yapılır, Ücreti Nasıl Ödenir?
Tercihler, T.C. kimlik numarası ve aday şifresiyle ÖSYM Aday İşlemleri Sistemi üzerinden ya da ÖSYM Aday İşlemleri Mobil Uygulaması'ndan bireysel olarak yapılır. Posta, faks ya da e-posta yoluyla tercih bildirimi kabul edilmez.
Merkezi yerleştirmenin aksine ek yerleştirme ücretlidir. ÖSYM'nin 2024 ek yerleştirme kılavuzunda bu ücret 80 lira, 2025 kılavuzunda ise 130 lira olarak açıklanmıştı. Rakam her yıl ilgili kılavuzda yeniden duyurulur.
Adım 1
Kılavuzu ve tabloları indirin
Ön lisans ve lisans tabloları ayrıdır. Program kodunun yanındaki koşul numaralarını mutlaka açıklamalar bölümünden okuyun.
Adım 2
Listeyi istek sırasına dizin
Sıralamayı taban puana göre değil gerçek isteğinize göre yapın. Kazandığınızda gitmeyeceğiniz bir programı listeye hiç yazmayın.
Adım 3
Tercihleri sisteme girin
Tercih süresi boyunca ekleme, çıkarma ve sıra değiştirme yapabilirsiniz. İşlem sonunda listenizin dökümünü alıp saklayın.
Adım 4
Ücreti süresi içinde yatırın
Ücret yatırılmadığında tercihler geçersiz sayılır ve yerleştirme işlemine alınmaz. Son ödeme tarihi kılavuzda ayrıca belirtilir.
Gözden Kaçan Ayrıntı
ÖSYM Yönetim Kurulu'nun 14 Ocak 2019 tarihli kararı gereği şehit eşi, şehit çocuğu, gazi ile gazi eşi ve çocuklarından yerleştirme ücreti alınmaz. Bu kapsamdaki adayların yakınlık bilgilerini Sosyal Güvenlik Kurumu üzerinden sorgulatarak ÖSYM sistemine işletmiş olmaları gerekir.
Ek Yerleştirmede Yer Alan Özel Kontenjan Türleri
Ek yerleştirme tablolarında genel kontenjanın yanında ayrı sütunlar bulunur. Merkezi yerleştirmede dolmayan ya da kayıttan boşalan özel kontenjanlar da ek yerleştirmede ilan edilir.
Şehit ve Gazi Yakınları
Vakıf yükseköğretim kurumlarında burslu öğrenci kontenjanı ayrılır. Adaylar öncelikle genel kontenjan, ardından bu kontenjan gözetilerek puanlarının yettiği en üst tercihe yerleştirilir.
34 Yaşını Tamamlamış Kadınlar
Belirlenen devlet üniversitelerinde ayrı kontenjan bulunur. Tıp, diş hekimliği, eczacılık, mühendislik, mimarlık, hukuk ve öğretmenlik gibi başarı sıralaması şartı aranan programlar bu kapsamın dışındadır.
Depremzede Adaylar
6 Şubat 2023 depremlerinin ardından belirlenen iller için ayrılan kontenjanlar tablolarda ayrı sütunda gösterilir. İkamet ve öğrenim bilgileri resmi kayıtlar üzerinden kontrol edilir.
34 yaş kontenjanında mezuniyet durumu belirleyicidir. Daha önce bir lisans programından mezun olanlar bu kontenjandan yararlanamaz, ön lisans mezunları ise yalnızca lisans programları için ayrılan kontenjanları tercih edebilir.
Bu kontenjanlar sınırlıdır. Tercihlerinin tamamını çok talep gören programlardan oluşturan adaylar, puanları yeterli olmadığında hiçbir programa yerleşemeyebilir.
Ek Tercihte En Sık Yapılan Hatalar
Ek yerleştirmede süre kısadır ve kararlar aceleyle verilir. Bu da her yıl aynı hataların tekrar etmesine yol açar. Aşağıdaki dört başlık, kılavuzda açıkça uyarılan noktalardan derlendi.
İlk tercih dönemindeki hataların çoğu burada da tekrarlandığı için üniversite tercihlerinde yapılan yaygın hatalar listesini ek tercih öncesinde bir kez daha gözden geçirmekte fayda var.
Koşulları okumadan tercih yapmak
Tercih anında koşulları taşıyıp taşımadığınız kontrol edilmez. Yerleştirme öncesi yapılan denetimde koşulu karşılamadığınız anlaşılırsa tercihiniz geçersiz sayılır, kesin kayıt listesinde adınız çıksa bile kaydınız yapılmaz.
Gitmeyeceği programı listeye yazmak
Bir programa yerleşmeniz durumunda ertesi yıl YKS işlemlerinde ortaöğretim başarı puanınızın çarpılacağı katsayı yarıya iner. Okumayı düşünmediğiniz programı tercih listenize almayın.
Kazanılan programın değişebileceğini sanmak
Aday yalnızca puanının yettiği en üst tercihine yerleşir, altındaki tercihler işleme konmaz. Kazanılan program sonradan değiştirilemez, daha düşük puanlı başka bir programa kayıt yapılamaz.
Kayıt için üniversiteye başvurmamak
Kayıt işlemleri üniversiteler tarafından, sonuç duyurusunda belirtilen tarihlerde yapılır. Süresi içinde başvurmayan ya da işlemi tamamlamayan aday kayıt hakkını kaybeder.
Sonuçlar
Ek yerleştirme sonuçları ÖSYM'nin sonuç sayfasından duyurulur. Yerleştirme sonuç belgesi basılmaz ve adayların adresine gönderilmez. Kesin kayıt sonunda kontenjan açığı kalan programlara ise ön kayıtla öğrenci alınmaz.
Ek Tercih Listesi Nasıl Kurulur?
Kılavuzun önerdiği mantık nettir: listenin başına gerçekten okumak istediğiniz programları, sonuna ise puanınızla girebileceğinizi tahmin ettiğiniz programları yazın. 24 tercihin tamamını doldurma zorunluluğu yoktur.
Şehir, kampüs, öğretim türü ve programın bulunduğu ilçe gibi ayrıntılar tabloda parantez içinde verilir. Üniversitelerin hazırlık sınıfı uygulaması, staj düzeni ve burs imkânlarını kendi internet sayfalarından kontrol etmek tercih kalitesini belirgin biçimde yükseltir.
Bölüm ile meslek arasındaki bağı kurmakta zorlanan adaylar için eğitim koçluğu desteği bu kısa karar penceresinde işe yarayabilir. Üniversite tercihinde dikkat edilmesi gerekenler başlığındaki ölçütlerin çoğu ek tercih için de aynen geçerlidir.
Ek Yerleştirmede de Yerleşemezseniz Ne Olur?
Ek yerleştirme, o yıla ait yerleştirme sürecinin son merkezi aşamasıdır. Buradan da sonuç alamayan adayın önünde üç makul yol kalır.
Birincisi, ek yerleştirme tablolarında yer alan açıköğretim ve uzaktan öğretim programlarını değerlendirmek. İkincisi, bir ön lisans programına yerleşip mezuniyet sonrasında Dikey Geçiş Sınavı ile lisans programlarına başvurmak. Üçüncüsü ise ertesi yılın YKS'sine yeniden hazırlanmak.
Üçüncü yolu seçenler için eylül ayı, bir sonraki yılın en değerli aylarından biridir. Türkiye'nin farklı illerinde yüz yüze destek arayan adaylar Bursa Türkçe özel ders veya Mersin Türkçe özel dersi gibi yerel seçeneklerle paragraf ve dil bilgisi eksiklerini erkenden kapatmaya başlayabilir.
Yerleşenler İçin
Ek yerleştirmeyle kazanılan bir programa geç katılmak, ilk dönemin ilk haftalarını kaçırmak anlamına gelebilir. Bu durumda temel derslerdeki açığı kapatmak için üniversite derslerine takviye desteği ilk dönemi kurtaran bir tercih olabilir.
Özetle
YKS ek yerleştirme, ilk yerleştirmede yerleşemeyen adaylar için aynı yıl içinde açılan ikinci ve son merkezi kapıdır. Yeni bir sınav gerektirmez, mevcut puanla işler ve en fazla 24 tercihe izin verir.
Süreci sağlıklı yürütmenin yolu, kılavuzu kaynak almaktan geçer. Tercih tarihleri, ücret tutarı, kontenjanlar ve program koşulları her yıl ÖSYM tarafından yeniden yayımlanır. Karar vermeden önce güncel kılavuzu ve ilgili üniversitenin duyurularını kontrol etmek, sonradan telafisi olmayan hataların önüne geçer.
Kaynaklar
Bu yazıdaki kural, süre ve kontenjan bilgileri ÖSYM'nin Yükseköğretim Programlarına Ek Yerleştirme Kılavuzları ile ÖSYM'nin resmi duyurularına dayanmaktadır. Tarih ve ücret bilgileri yıldan yıla değiştiği için işlem öncesinde osym.gov.tr adresindeki güncel kılavuz esas alınmalıdır.
Görüşlerinizi Bizimle Paylaşın (0)