TYT Felsefe, Sosyal Bilimler testinde 5 soru olarak çıkan; felsefe dersinin en çok yanılgı yaratılan bölümü hâline gelen bir alandır. ÖSYM'nin geçmiş sınavları incelendiğinde soruların büyük çoğunluğunun kısa bir metinle başlayıp "Bu filozofun görüşü hangi akıma uygundur?" ya da "Paragraftaki düşünce hangi kavrama karşılık gelir?" biçiminde sorulduğu görülmektedir. Başka bir deyişle TYT Felsefe, ezber değil kavram tanıma ve paragraf analizi sınavıdır.
Bu rehberde ÖSYM soru tarzını anatomik olarak inceleyecek, yıllara göre konu dağılımını görecek ve her ana konu için sınavda sizi bekleyen anahtar kavramları sözlük formatında bulacaksınız. Yazıyı okuduktan sonra 5 soruya hangi stratejiyle gireceğinizi ve hangi kavramı bilmeden bu soruları çözemeyeceğinizi net biçimde anlayacaksınız.
Özel Ders Alanı
En İyi Felsefe Öğretmenlerinden Ders Al
5
TYT Felsefe Soru Sayısı
8
Müfredattaki Konu Başlığı
#1
Bilgi Felsefesi — En Çok Soru Gelen Konu
20.06
2026 TYT Sınav Tarihi
ÖSYM Felsefe Sorusu Neden Paragraf Sorusudur?
ÖSYM'nin geçmiş sınav kitapçıkları incelendiğinde TYT Felsefe sorularının neredeyse tamamının şu yapıyı izlediği görülür: 3–5 cümlelik bir metin, ardından "Bu düşünürün görüşü hangi felsefi akımla örtüşür?" ya da "Paragraftaki yaklaşım aşağıdaki kavramlardan hangisini örneklemektedir?" biçiminde bir soru kökü. Bu yapı, felsefeyi ezber dersi olmaktan çıkarır ve onu doğrudan bir paragraf anlama sınavına dönüştürür.
Soru metninde bir filozofun adı geçmeyebilir; bunun yerine o filozofun görüşü betimlenebilir. "Bilgiye yalnızca akıl yoluyla ulaşılabilir, duyular yanıltıcıdır" gibi bir cümle gördüğünüzde aklınızda tek bir kavram yanmalıdır: rasyonalizm. Bu yüzden felsefe çalışması temelden ikiye ayrılır: kavramların ne anlama geldiğini öğrenmek ve bu kavramları bir metin içinde tanımak.
Yeni nesil paragraf sorularını çözme taktikleri bağlamında felsefe soruları aslında Türkçe paragraf tekniğiyle birebir örtüşür: önce metnin ana iddiasını bul, ardından şıklarda bu iddiayı karşılayan kavramı işaretle. İki dersi aynı teknikle çalışmak hem süreyi hem de yorgunluğu yarıya indirir.
"Felsefe sorusunda paragrafın dışına çıkmayın. ÖSYM size kendi düşüncenizi değil, metindeki filozofun düşüncesini soruyor."
Yıllara Göre TYT Felsefe Konu Dağılımı
ÖSYM'nin yayımladığı sınav kitapçıklarından derlenen verilere göre TYT Felsefe testinde yıllık 5 soru sorulmaktadır (2015–2018 döneminde bu sayı 8'di; güncel YKS sisteminde 5'e indirildi). Aşağıdaki tablo, 2019–2025 sınavlarının konu bazlı dağılımını göstermektedir.
Tabloya Not
Tablo, ÖSYM'nin yayımladığı sınav kitapçıklarından derlenen kamuya açık veriler esas alınarak hazırlanmıştır. "—" işareti o yıl söz konusu konudan soru sorulmadığını göstermektedir. Soru adetleri sınav setine göre kitapçıklar arasında küçük farklılıklar gösterebilir.
Bilgi Felsefesi: Sınavda En Çok Sorulan Alan
2019–2025 arasındaki sınavların büyük çoğunluğunda Bilgi Felsefesi'nden 2 soru gelmiştir. Bu alan "Doğru bilgiye ulaşmak mümkün mü? Ulaşılabilirse bilginin kaynağı nedir?" sorusunu işler. ÖSYM bu konuda genellikle bir filozofun bilgiye yaklaşımını betimleyen kısa bir paragraf verir ve "Bu yaklaşım hangi akımın görüşüdür?" diye sorar.
En sık karıştırılan nokta şudur: öğrenciler akım isimlerini ve filozofları ezberliyorlar ama akımın temel iddiasını bir metin içinde tanıyamıyorlar. "Locke, Hume" diye hafızalara kazınan empirizm; bir soruda "bilgi duyumlarımızın ürünüdür, zihin başlangıçta boş bir levhadır" biçiminde karşınıza çıktığında tanınabilmeli.
Kavram
Rasyonalizm
Bilginin tek güvenilir kaynağının akıl olduğunu savunur. Duyular yanıltıcıdır; doğru bilgiye ancak akıl yürütme ile ulaşılır.
Temsilciler: Descartes, Spinoza, Leibniz
Anahtar tümce: "Akıl, duyulardan bağımsız bilgi üretebilir."
Kavram
Empirizm
Bilginin kaynağının deneyim ve duyular olduğunu öne sürer. Zihin başlangıçta boş bir levhadır (tabula rasa); bilgi yaşanarak kazanılır.
Temsilciler: Locke, Hume, Berkeley
Anahtar tümce: "Deneyimlemediklerimizi bilemeyiz."
Kavram
Kritisizm (Eleştiri Felsefesi)
Kant'ın geliştirdiği sentez: bilgi hem duyulardan hem de aklın kategorilerinden oluşur. "Şeyler-in-kendisi" bilinemez; yalnızca görünüşler bilinebilir.
Temsilci: Immanuel Kant
Anahtar tümce: "Bilgi ikisinin birlikte ürünüdür."
Kavram
Pragmatizm
Doğru bilginin ölçütünün fayda ve işe yararlık olduğunu savunur. Bir düşünce pratikte sonuç veriyorsa doğrudur.
Temsilciler: Peirce, James, Dewey
Anahtar tümce: "İşe yaramayan bilgi doğru değildir."
Kavram
Septisizm (Şüphecilik)
Kesin ve güvenilir bilgiye ulaşmanın imkânsız olduğunu ileri sürer. Her türlü bilgiden kuşku duyulmalıdır.
Temsilciler: Pyrrhon, Montaigne
Anahtar tümce: "Hiçbir şeyden emin olamayız."
Kavram
Pozitivizm
Yalnızca gözlem ve deneyle doğrulanabilen bilgilerin gerçek bilgi olduğunu savunur. Metafizik bilgi reddedilir.
Temsilci: Auguste Comte
Anahtar tümce: "Yalnızca ölçülebilen bilinebilir."
Ahlak Felsefesi: Her Yıl Bir Soru Garantisi
Ahlak Felsefesi sorusu 2019'dan bu yana her sınavda yerini almıştır. ÖSYM bu konuda genellikle senaryo tipinde bir paragraf kurar: "Bir kişi, en fazla insanı mutlu edecek eylemi doğru eylem olarak kabul ediyor" gibi. Bu cümleyi gördüğünüzde faydacılık akımını tanımanız gerekir. Kavramı değil, düşünce biçimini tanımak soruyu çözdürür.
Kavram
Faydacılık (Utilitarizm)
Ahlaki açıdan doğru eylem, en fazla sayıda insana en fazla mutluluğu sağlayan eylemdir. Sonuç belirleyicidir.
Temsilciler: Jeremy Bentham, John Stuart Mill
Sinyal kelimeler: "en fazla mutluluk", "çoğunluğun iyiliği"
Kavram
Ödev Ahlakı (Deontoloji)
Bir eylemin ahlaki değeri sonucuna değil, ilkeye (ödev) uygunluğuna bağlıdır. Sonuç ne olursa olsun doğru olan yapılmalıdır.
Temsilci: Immanuel Kant
Sinyal kelimeler: "görev", "ilke", "sonuçtan bağımsız"
Kavram
Erdem Ahlakı
İyi bir insan olmayı ve erdemi geliştirmeyi hedefler. Mutluluk (eudaimonia) erdemli yaşamın doğal sonucudur.
Temsilci: Aristoteles
Sinyal kelimeler: "erdem", "iyi insan", "mutluluk"
Kavram
Hazcılık (Hedonizm)
Yaşamın amacı zevk ve haz almak, acıdan kaçmaktır. Ahlaki açıdan iyi olan, bireye haz veren eylemdir.
Temsilci: Epikuros
Sinyal kelimeler: "zevk", "haz", "acıdan kaçınma"
Varlık Felsefesi: "Var Olan Nedir?" Sorusunun Sınav Yüzü
Varlık Felsefesi soruları genellikle "Gerçekten var olan nedir?" sorusu etrafında şekillenir. ÖSYM bu konuda materyalizm, idealizm ve düalizm akımlarından birini kısa bir paragrafia betimleyip "Bu görüş hangi ontolojik yaklaşıma aittir?" diye sorar. Karıştırılma riski en yüksek ikili: materyalizm (yalnızca madde vardır) ile idealizm (yalnızca zihin/ruh gerçektir).
Kavram
Materyalizm
Var olan her şeyin özünün madde olduğunu savunur. Zihin ve ruh da maddenin bir ürünüdür.
Temsilciler: Demokritos, Marx, Engels
Sinyal kelimeler: "yalnızca madde", "fiziksel gerçeklik"
Kavram
İdealizm
Gerçek varlığın zihin, ruh veya idea (fikir) olduğunu öne sürer. Madde dünyası zihnin ürünü ya da yansımasıdır.
Temsilciler: Platon, Berkeley, Hegel
Sinyal kelimeler: "ruh/zihin asıldır", "idealar gerçektir"
Kavram
Düalizm
Madde ve ruh/zihin olmak üzere iki ayrı varlık türünün bulunduğunu savunur. İkisi de birbirinden bağımsız gerçektir.
Temsilci: Descartes
Sinyal kelimeler: "hem beden hem ruh", "iki ayrı töz"
Felsefenin Alanı: Kavram Tanımlaması Gerektiren Sorular
Bu konudan gelen sorular genellikle felsefi düşüncenin niteliklerini ve bilimsel düşünceden farkını ölçer. "Felsefi düşünce evrensel, tutarlı ve sistematiktir; ancak kesin sonuca ulaşmayı değil, doğru soruyu sormayı hedefler" gibi bir pasaj gördüğünüzde bunu bilimden ayırt etmeniz gerekir: bilim kanıtlanabilir ve yanlışlanabilirken felsefe bu zorunluluğu taşımaz.
Öte yandan online felsefe dersi takip eden öğrencilerin bu konuda en çok yanıldığı noktanın "felsefe ile bilimin ilişkisi" soruları olduğu görülmektedir; zira ÖSYM bazen "felsefi bir iddia neden deneysel olarak test edilemez?" biçiminde sormaktadır. Cevap: felsefe ampirik değil kavramsal bir alandır.
Kavram
Tümdengelim
Genel bir ilkeden özel sonuçlara ulaşma yöntemi. "Tüm insanlar ölümlüdür → Sokrates insandır → Sokrates ölümlüdür."
Genelden özele
Kavram
Tümevarım
Tekil gözlemlerden genel bir ilkeye ulaşma yöntemi. Tümevarım sonuçları olası doğrudur; kesin değildir.
Özelden genele
Kavram
Apriori / Aposteriori
Apriori: Deneyden önce gelen, akıl yoluyla elde edilen bilgi. (2+2=4)
Aposteriori: Deneyden sonra, gözlem yoluyla elde edilen bilgi.
Sınavda sık karıştırılan çift
Kavram
Reflektif Düşünme
Düşüncenin kendini konu alması; felsefi sorgulamanın temel özelliği. Felsefe, salt bilgi değil sorgulamayı ön planda tutar.
Felsefe = soruyu sormak
ÖSYM Tarzı Paragraf Analizinde 4 Adım
TYT Felsefe sorularında soru kökünü okumadan önce paragrafa girmek vakit kaybettirir. Ancak doğru sırayı uygulayanlar 5 soruyu ortalama 5–6 dakikada bitirebiliyor. Aşağıdaki 4 adım, sınav koşullarında test edilmiş bir çözüm akışıdır.
Soru Kökünü Önce Oku
Paragrafın neyi aradığını bilmeden okursanız her cümleye eşit dikkat verirsiniz. Soru kökü "akım"mı, "kavram"mı, "düşünür"mü arıyor — önce bunu belirleyin.
Sinyal Kelimeyi Bul
Her akımın paragrafta bıraktığı sinyal kelimeler vardır. "Yalnızca deneyim" → empirizm; "görev gereği" → ödev ahlakı; "çoğunluğun mutluluğu" → faydacılık.
Kendi Görüşünü Karıştırma
ÖSYM paragraftaki düşünürün görüşünü soruyor, sizin görüşünüzü değil. Metnin dışına çıkmak yanlış şıklara yönlendirir.
Eleme Yöntemini Uygula
Şıklardan paragrafın ana iddiasıyla kesinlikle çelişen 2–3 seçeneği eledikten sonra kalan şıklardan en tutarlısını işaretleyin. Bu teknik doğruluk oranını belirgin biçimde artırır.
Dikkat
TYT Felsefe sorularının neredeyse tamamında zıt kavram çiftleri şıklara serpiştirilerek kafa karışıklığı yaratılır: apriori/aposteriori, tümevarım/tümdengelim, öznel/nesnel, rasyonalizm/empirizm. Bu çiftleri cümle düzeyinde ayırt edebilecek kadar pekiştirmek, aşırı detay ezberinden çok daha işe yarar. TYT Felsefe soru çözme stratejileri başlıklı rehberimizde bu çiftlerin örüntülerini sorular üzerinden inceleyebilirsiniz.
Bilim Felsefesi, Sanat ve Din Felsefesi: Nadir Ama Hazırlıklı Olun
2025 sınavında Bilim Felsefesi, 2019'dan bu yana ilk kez tabloya girdi. Bu alan "Bilimsel bilgi nedir, bilim nasıl ilerler?" sorusunu işler. Sınav açısından yeterli olan çekirdek kavramlar oldukça sınırlıdır: tümevarım/tümdengelim farkı, yanlışlama ilkesi (Popper) ve kuhn'un paradigma kavramı.
Sanat Felsefesi sorulduğunda neredeyse her zaman "güzellik nesnel midir, öznel midir?" tartışması üzerinden gelir. Taklit kuramı (Platon, Aristoteles: sanat gerçeğin taklididir) ile yaratma kuramı (sanat özgün bir yaratımdır) ayrımını bilmek büyük çoğunlukla yeterlidir. Din Felsefesi sorularında ise Tanrı'nın varlığına ilişkin klasik kanıtlar (kozmolojik, teleolojik) ve ateizm/teizm/deizm kavramları öne çıkar.
Bilim Felsefesi
Yanlışlama İlkesi (Popper)
Bir önermenin bilimsel sayılabilmesi için yanlışlanabilir olması gerekir. Yanlışlanamayan iddialar bilim dışıdır.
Bilim Felsefesi
Paradigma (Kuhn)
Bilim, paradigmalar (egemen model) içinde ilerler; bilimsel devrim eski paradigmayı yıkar, yenisini kurar.
Sanat Felsefesi
Taklit / Yaratma Kuramı
Taklit: sanat gerçeği yansıtır (Platon/Aristoteles). Yaratma: sanat özgün bir yaratımdır, gerçeğin kopyası değildir.
Din Felsefesi
Kozmolojik Kanıt
Her olayın bir nedeni var; bu nedensellik zinciri zorunlu bir ilk nedene (Tanrı) ulaşır. (Aristoteles, Aquinas)
5 Soruyu Güvenceye Almak İçin 3 Haftalık Plan
TYT Felsefe, doğru önceliklerle çalışıldığında kısa sürede yüksek geri dönüş sağlayan nadir derslerden biridir. Aşağıdaki 3 haftalık plan, günde 30–45 dakika ayıran bir öğrenci için tasarlanmıştır.
Kavramsal Temel
MEB ders kitabından 4 ana konuyu oku. Her akım için 1 cümlelik tanım yaz. Sinyal kelime listeni oluştur. Konu kartları hazırla.
Konu Bazlı Soru
Her konu başlığı için 10–15 ÖSYM sorusu çöz. Hangi sinyal kelimeyi gözden kaçırdığını analiz et. Yanlışları kavram düzeyinde düzelt.
Karma Test + Deneme
Tüm konulardan karma ÖSYM testleri çöz. TYT denemelerinde felsefe bölümünü 5–6 dakikada tamamlamayı hedefle. Hız ve doğruluğu birlikte ölç.
Sonuç: TYT Felsefe'de 5 Sorunun Mantığı
TYT Felsefe, sınav içindeki en kısa sürede en güvenilir artışı sağlayabileceğiniz derslerden biridir. 5 sorunun büyük bölümü; Bilgi Felsefesi, Ahlak Felsefesi ve Varlık Felsefesi konularına aittir ve her biri aynı biçimsel mantıkla sorulmaktadır: paragraf → sinyal kelime → akım/kavram.
Kavram sözlüğünüzü sağlamlaştırdıktan sonra ÖSYM soru tarzını 50–60 çıkmış soruyla pekiştirmek, çoğu öğrenci için 5'ten 4–5 nete hızla ulaşmanın en kısa yoludur. Türkiye'nin farklı illerinde sınava hazırlanan öğrenciler, bireysel destek için felsefe özel dersi seçeneğini değerlendirip kısa sürede eksiklerini kapayabilir.
Sınav tarihini (20 Haziran 2026) göz önünde bulundurduğunuzda ve planınızı buna göre oluşturduğunuzda, bu 5 soru sizi sıralamanızda birkaç yüz adım yukarı taşıyabilir.
Özetle
Bilgi Felsefesi (~2 soru) + Ahlak Felsefesi (~1) + Varlık Felsefesi (~1) + Felsefenin Alanı (~1) = 5 soru. Bu 4 konunun sinyal kelimelerini ve temel akımlarını paragraf içinde tanıyabilmek, TYT Felsefe'de tam puana giden en doğrudan yoldur.
Görüşlerinizi Bizimle Paylaşın (0)