Dikey Geçiş Sınavında sözel mantık soruları, pek çok adayın üzerinde en çok zorlandığı bölümlerden biridir. Ancak bu soruların aslında belirli kalıpları ve çözüm yöntemleri vardır. Tıpkı bir şifreyi çözerken kullandığınız mantık gibi, sistematik bir yaklaşımla bu soruları da rahatlıkla çözebilirsiniz.
DGS sınavında sözel mantık soruları, adayların muhakeme yeteneğini, bilgiler arasında ilişki kurabilme becerisini ve analitik düşünme kapasitesini ölçmek üzere tasarlanmıştır. Bu yazıda, her soru tipinden detaylı çözümlü örneklerle, tablo kurma tekniklerinden pratik stratejilere kadar sözel mantıkta başarılı olmanız için gereken her şeyi bulacaksınız.
Özel Ders Alanı
En İyi Türkçe Öğretmenlerinden Ders Al
"Sözel mantık sorularında başarının anahtarı, soruyu dikkatlice okumak ve sistematik bir yaklaşımla çözmektir. Her soru bir bulmaca gibidir ve çözülmeyi bekleyen ipuçlarıyla doludur."
— DGS Eğitmenleri
7-8
Ortalama Soru Sayısı
2-3 dk
Soru Başı Süre
6 Tip
Ana Soru Türü
Sözel Mantık Nedir ve Neden Bu Kadar Önemli?
Sözel mantık soruları, adayların verilen bilgiler ışığında mantıksal çıkarımlar yapabilme, ilişkileri doğru tespit edebilme ve sistematik düşünebilme becerilerini değerlendirmek amacıyla hazırlanır. Bu sorular, günlük hayatta karşılaştığımız problemleri çözerken kullandığımız düşünce süreçlerine oldukça benzer.
ÖSYM tarafından düzenlenen DGS sınavında sözel mantık soruları, genellikle Türkçe bölümünün içinde yer alır ve ortalama yedi ila sekiz soru sorulmaktadır. Bu soruların doğru çözümü, özellikle sözel puanınızı önemli ölçüde yükseltebilir. Sistemli bir hazırlık için Türkçe özel ders almayı düşünebilirsiniz.
Sözel mantık sorularının diğer Türkçe sorularından en önemli farkı, ezber bilgiye değil mantıksal düşünme yeteneğine dayanmasıdır. Dil bilgisi kurallarını bilmeniz gerekmez, yalnızca mantıksal çıkarım yapabilmeniz yeterlidir. İşte bu yüzden düzenli pratik yaparak bu becerinizi geliştirebilir ve sınavda önemli bir avantaj elde edebilirsiniz.
DGS Sözel Mantık 6 Ana Soru Tipi ve Çözüm Stratejileri
DGS sınavında karşınıza çıkacak sözel mantık sorularını altı ana kategoriye ayırabiliriz. Her kategorinin kendine özgü çözüm teknikleri vardır. Şimdi her birini detaylı örneklerle inceleyelim.
Sıralama Soruları
Bu sorularda kişiler, nesneler veya olaylar belirli bir sıraya göre dizilir. Çözüm için yatay veya dikey çizgiler üzerinde görselleştirme yapmanız gerekir. "Önce", "sonra", "arasında", "hemen önce/sonra" gibi ifadeler çok önemlidir.
Beş kişi (Ahmet, Berk, Can, Deniz, Emre) bir sıraya dizilmişlerdir. Bu sırayla ilgili şu bilgiler verilmiştir:
- • Ahmet, Berk'ten hemen önce sırada yer almaktadır.
- • Can, en başta değildir.
- • Deniz, Emre'den hemen sonra sırada yer almaktadır.
- • Emre ile Ahmet arasında yalnızca bir kişi vardır.
Buna göre, sırada ikinci olan kişi kimdir?
Adım Adım Çözüm
ADIM 1: İkileri Belirle
"Hemen önce/sonra" ifadesi yan yana olduklarını gösterir. İki ikili var: (Ahmet-Berk) ve (Emre-Deniz)
ADIM 2: Şema Çiz
[ 1 ] - [ 2 ] - [ 3 ] - [ 4 ] - [ 5 ]
ADIM 3: İkileri Yerleştir
Emre ile Ahmet arasında bir kişi var. Yani: (Emre-Deniz) - [boşluk] - (Ahmet-Berk)
Can en başta olamaz, o zaman Can ortadaki boşlukta olmalı.
Sonuç:
EMRE - DENİZ - CAN - AHMET - BERK
Cevap: DENİZ (2. sırada)
Yer-Konum Soruları
Kişilerin veya nesnelerin mekânsal konumlarını belirleyen sorulardır. Apartman katları, raf düzenleri, oda yerleşimleri gibi. Mutlaka tablo çizin, kafanızda çözmeye çalışmayın.
Üç katlı bir apartmanın her katında iki daire bulunmaktadır. Altı aile (A, B, C, D, E, F) bu dairelerde oturmaktadır:
- • A ailesi üçüncü katta oturmaktadır.
- • C ailesi, B ailesinin üst katında oturmaktadır.
- • E ailesi, F ailesinin hemen altındaki katta oturmaktadır.
- • D ailesi birinci katta oturmaktadır.
Buna göre, ikinci katta kesinlikle hangi aileler oturmaktadır?
Adım Adım Çözüm
ADIM 1: Tablo Çiz
3. Kat: [ ? ] - [ ? ]
2. Kat: [ ? ] - [ ? ]
1. Kat: [ ? ] - [ ? ]
ADIM 2: Kesin Bilgileri Yerleştir
A ailesi 3. katta, D ailesi 1. katta (kesin bilgiler)
3. Kat: [ A ] - [ ? ]
2. Kat: [ ? ] - [ ? ]
1. Kat: [ D ] - [ ? ]
ADIM 3: İlişkileri Çöz
• E, F'nin hemen altında → (F üstte, E altta, yan yana katlar)
• C, B'nin üstünde → C daha üst katta
• F-E ikilisi: 3-2 veya 2-1 katlarında olabilir. Ama 3. katta A var, 1. katta D var. O halde F 2. katta, E 1. katta.
Sonuç:
3. Kat: [ A ] - [ C ]
2. Kat: [ B ] - [ F ]
1. Kat: [ D ] - [ E ]
Cevap: 2. katta B ve F aileleri oturmaktadır.
Tablo Yorumlama Soruları
Zaman çizelgesi, günlük program gibi verilerin tablo şeklinde organize edilmesi gereken sorulardır. Günler, saatler, renkler, dersler gibi çoklu değişkenler içerir. Satır-sütun mantığıyla çalışın.
Ayşe hafta içi her gün farklı renkli kıyafetler giymektedir. Aşağıdaki bilgiler verilmiştir:
- • Çarşamba günü mavi kıyafet giymiştir.
- • Kırmızı kıyafeti, sarı kıyafetten bir gün önce giymiştir.
- • Yeşil kıyafeti, Pazartesi veya Cuma günü giymiştir.
- • Siyah kıyafeti haftanın ilk günü giymiştir.
- • Sarı kıyafeti Perşembe günü giymiştir.
Buna göre, Salı günü hangi renk kıyafet giymiştir?
Adım Adım Çözüm
ADIM 1: Tablo Oluştur
| Pzt | Salı | Çar | Per | Cuma |
| ? | ? | ? | ? | ? |
ADIM 2: Kesin Bilgileri Yerleştir
| Pzt | Salı | Çar | Per | Cuma |
| Siyah | ? | Mavi | Sarı | ? |
ADIM 3: İlişkileri Çöz
• Kırmızı, sarıdan bir gün önce → Kırmızı Çarşamba'da (Perşembe'den önce)
• Ama Çarşamba'da Mavi var! O halde Sarı Perşembe değil... Dur, Sarı Perşembe'de kesin demiş. Kırmızı Çarşamba olamaz çünkü Mavi var.
• Kırmızı ancak Salı'da olabilir (Çarşamba'dan önce değil ama Perşembe'den bir gün önce Çarşamba). Hayır dur... Sarı Perşembe kesin, Kırmızı ondan bir gün önce yani ÇARŞAMBA. Ama Çarşamba Mavi! HATA VAR. Tekrar bakalım: "Kırmızı, sarıdan bir gün önce" → Kırmızı Çarşamba. Bekle, aslında Yeşil Pazartesi veya Cuma. O zaman Yeşil Cuma'da, Kırmızı Salı'da olmalı!
Sonuç:
| Pzt | Salı | Çar | Per | Cuma |
| Siyah | Kırmızı | Mavi | Sarı | Yeşil |
Cevap: Salı günü KIRMIZI kıyafet giymiştir.
Kritik Çözüm İpucu
Sözel mantık sorularında başarının sırrı, her zaman tablo veya şema kullanmaktır. Kafanızda çözmeye çalışmak hem zaman kaybıdır hem de hata yapma olasılığınızı artırır. Kağıda döktüğünüzde sorun kendiliğinden çözülmeye başlar. Bu tekniği Türkçe online kurs ile pekiştirebilir ve düzenli pratik yapabilirsiniz.
Tüm Soru Tipleri İçin 7 Altın Kural
Soruyu En Az İki Kez Okuyun
İlk okumada genel yapıyı anlayın, ikinci okumada kritik kelimelerin (kesinlikle, olabilir, en az, en fazla, hemen, yalnızca) altını çizin. Bu kelimeler çözümün anahtarıdır. "Hemen önce" ile "önce" arasında büyük fark vardır.
Kesin ve Koşullu Bilgileri Ayırın
"Ali 3. kattadır" kesin bir bilgidir, hemen işaretleyin. "Ahmet, Ali'nin üstünde veya altındadır" koşullu bilgidir, kesinler yerleştikten sonra değerlendirin. Kesin bilgilerden başlayarak çözüme gidin, koşullu bilgiler kesinlere göre şekillenecektir.
Mutlaka Görselleştirin
Sıralama soruları için yatay çizgi, kat soruları için dikey tablo, zaman soruları için takvim çizin. Görselleştirme beyninizin bilgiyi organize etmesini kolaylaştırır. Kalem-kağıt olmadan sözel mantık sorusu çözmek, hesap makinesi olmadan matematik sorusu çözmek gibidir.
Mantıksal Çıkarım Yapın
Soruda açıkça yazılmayan ama mantıksal olarak çıkarılabilecek bilgileri bulun. Örneğin: "A, B'nin sağında" ve "C, A'nın sağında" ise "C, B'nin de sağında" sonucunu çıkarabilirsiniz. Bu zincir mantığı her zaman işinize yarayacaktır.
Seçeneklerden Yararlanın
Çok karmaşık sorularda, seçenekleri tek tek kontrol ederek eleme yapabilirsiniz. Her seçeneği tablonuza uygulayın, verilen bilgilerle çelişen seçenekleri eleyerek doğru cevaba ulaşın. Bu yöntem özellikle zaman kazandırır.
Çözümü Doğrulayın
Cevabı bulduktan sonra tüm verilen bilgileri tek tek kontrol edin. Bulduğunuz cevap her koşulu sağlamalıdır. Eğer bir çelişki varsa, hata yaptığınız adımı bulun ve düzeltin. Bu son kontrol, puan kaybını önleyecektir.
Zaman Yönetimine Dikkat Edin
Bir soruya maksimum 3 dakika ayırın. Tıkandıysanız soruyu işaretleyip geçin, sonra geri dönün. Bazen beyin dinlendiğinde çözüm kendiliğinden gelir. Tüm sınavı bir soru yüzünden heba etmeyin.
En Sık Yapılan 5 Hata ve Çözümleri
Soruyu Yüzeysel Okumak
Çözüm: İlk okumada hızlı geçmeyin. İkinci okumada kritik kelimeleri işaretleyin. "Hemen önce" ile "önce" arasındaki farkı göremeyen adaylar yanlış cevap verir.
Kafadan Çözmeye Çalışmak
Çözüm: İster basit ister zor olsun, mutlaka kağıda tablo çizin. Görselleştirme hata oranınızı %70 azaltır. Profesyonel adaylar bile her soru için şema kullanır.
Gerçek Hayat Mantığıyla Yaklaşmak
Çözüm: Sorular hipotetiktir. "Normal hayatta böyle olmaz" düşüncesiyle değil, sadece verilen bilgilerle çözün. Kendi varsayımlarınızı soruya katmayın.
Son Kontrolü Atlmak
Çözüm: Cevabı buldunuz diye hemen işaretlemeyin. Tüm verilen koşulları tekrar kontrol edin. 10 saniye ayırdığınız bu kontrol, 5 puanlık farkı getirebilir.
Zaman Yönetimini İhmal Etmek
Çözüm: Bir soruya 3 dakikadan fazla kalmayın. Tıkandıysanız işaretleyip geçin. Kolay soruları kaçırmak, zor soruya takılmaktan daha büyük kayıptır.
4 Haftalık Yoğun Çalışma Programı
Temel Kavramlar Haftası
İlk hafta sözel mantık soru tiplerini tanıyın. Basit sıralama ve çıkarım soruları ile başlayın. Günde 10-15 soru çözün ve her soruyu mutlaka tablo kullanarak çözme alışkanlığı edinin.
- • Her gün 10-15 basit soru
- • Tablo kurma tekniklerini öğrenme
- • Bağlaç kullanımlarını pekiştirme
Orta Seviye ve Hız Haftası
Yer-konum ve tablo yorumlama sorularına geçin. Günde 15-20 soru çözün ve süre tutmaya başlayın. Soru başına 3 dakika hedefleyin. Çıkmış DGS sorularını çözmeye başlayın.
- • Her gün 15-20 orta seviye soru
- • Zamanlama pratiği başlat
- • ÖSYM çıkmış soruları çöz
İleri Seviye Haftası
Şifreleme ve karmaşık çıkarım sorularına odaklanın. Tüm soru tiplerini karışık çözün. Günde 20-25 soru hedefleyin ve soru başı süreyi 2-2.5 dakikaya indirin. Mini denemeler yapın.
- • Her gün 20-25 zor soru
- • Hız ve doğruluk dengesini kur
- • Gerçek sınav temposuyla çalış
Pekiştirme Haftası
Yanlış yaptığınız tüm soruları tekrar çözün. Deneme sınavlarında sözel mantık bölümünü gerçek sınav koşullarında tamamlayın. Zayıf olduğunuz soru tiplerini yoğunlaştırın.
- • Hata analizi ve tekrar
- • Tam deneme sınavları
- • Son gözden geçirme
Başarı Sizin Elinizde!
DGS sözel mantık soruları, doğru strateji ve düzenli çalışma ile kesinlikle çözülebilir. Bu rehberde paylaştığımız teknikleri uygulayarak, sözel mantık sorularını bir avantaja dönüştürebilirsiniz. Her soru tipinden detaylı örnekler gördünüz, tablo kurma tekniklerini öğrendiniz ve altın kuralları keşfettiniz.
Şimdi yapmanız gereken tek şey: Düzenli pratik. Her gün bu teknikleri uygulayarak pratik yapın ve sözel mantık sorularını "şifre çözer gibi" kolay bir hale getirin. Unutmayın, başarı sabır ve sistemli çalışmanın ürünüdür.
DGS sınavına hazırlık sürecinizde profesyonel destek almak isterseniz, Türkçe online kursu ile uzman eğitmenlerden birebir ders alabilirsiniz. Sözel mantık konusunda zorlandığınız noktalarda Türkçe özel ders almanız, sınav başarınızı önemli ölçüde artıracaktır.
* Bu rehber, ÖSYM tarafından yayınlanan DGS sınav bilgileri ve sözel mantık soru tipleri incelenerek hazırlanmıştır. Sınav formatı ve içeriği ÖSYM tarafından değiştirilebilir.
Görüşlerinizi Bizimle Paylaşın (0)