İOKBS (Bursluluk Sınavı) Nedir? Kimler Girer, Nasıl Hazırlanılır?

İlköğretim ve Ortaöğretim Kurumları Bursluluk Sınavı (İOKBS), Millî Eğitim Bakanlığı tarafından her yıl Nisan ayında düzenlenen, başarılı olmasına rağmen ailesinin maddi imkânları yetersiz olan öğrencilere aylık burs ya da parasız yatılı eğitim imkânı sunan ulusal ölçekli bir seçme sınavıdır. Eski adıyla Devlet Parasız Yatılılık (DPY) veya Parasız Yatılılık ve Bursluluk Sınavı (PYBS) olarak bilinen bu sınav, bugün milyonlarca öğrencinin eğitim hayatındaki en kritik kapılardan biridir.

Sınava ortaokulların 5, 6, 7 ve 8. sınıfları ile ortaöğretim kurumlarının hazırlık, 9, 10 ve 11. sınıflarında okuyan öğrenciler başvurabilir. Tek bir oturumda gerçekleşen, 80 sorudan oluşan ve 100 dakika süren bu sınavda Türkçe, Matematik, Fen Bilimleri ve Sosyal Bilgiler dersleri eşit ağırlıkta yer alır. Sınavda üç yanlış cevap bir doğru cevabı götürür; bu yüzden tahmin değil, bilinçli işaretleme stratejisi belirleyicidir.

Doğru bir hazırlık ise üç ayağa oturur: müfredatın belirli aralıklarla tekrarı, çıkmış İOKBS sorularının çözümü ve gerçek sınav koşullarında yapılan deneme sınavları. Bu yazıda; sınavın takvimine, başvuru şartlarına, soru dağılımına, puan hesaplamasına, kontenjan dilimlerine, güncel burs miktarına ve sınıf bazında çalışma stratejilerine kadar her detayı tek bir kaynakta bulacaksınız.

İOKBS Tam Olarak Nedir, Neden Vardır?

İOKBS, kısaltmasının açılımında da görüldüğü üzere yalnızca burs verilen bir sınav değildir. Aynı zamanda parasız yatılı eğitim hakkı sağlayan, yani çocuğun barınma ve beslenme giderlerini de devletin üstlendiği bir sosyal politika aracıdır. Sınavın hukuki dayanağı, 2684 sayılı İlköğretim ve Ortaöğretimde Parasız Yatılı veya Burslu Öğrenci Okutma Kanunu’dur.

Sınavın amacı tek başına başarıyı ölçmek değildir; başarıyı, sosyoekonomik koşullarla birlikte değerlendirerek fırsat eşitliğine katkı sağlamaktır. Bu yüzden sınava girebilmek için yalnızca derslere çalışmak yetmez; ailenin yıllık geliri de devlet tarafından belirlenen üst sınırın altında olmalıdır.

Burs kazanan öğrenciye 12 ay boyunca, kesintisiz aylık ödeme yapılır. Parasız yatılılığı kazanan öğrenci ise ayrı bir burs almaz; çünkü yatılı hizmet zaten devletin sağladığı en kapsamlı destektir. Konunun temelini sağlamlaştırmak isteyen ortaokul öğrencileri için ilköğretim takviye programları, sınava giden yolda eksik kalan konuları kapatmanın en pratik yollarından biridir.

“İOKBS başarı ölçen değil, fırsat eşitliğini başarıyla buluşturan bir sınavdır. Hazırlık süreci ne kadar uzunsa, sonuç o kadar adil olur.”

Kimler İOKBS’ye Başvurabilir?

MEB’in 2026 Başvuru ve Uygulama Kılavuzu’na göre İOKBS’ye; Türkiye Cumhuriyeti veya Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti vatandaşı olan, resmî ve özel ortaokulların 5, 6, 7 ve 8. sınıfları ile ortaöğretim kurumlarının hazırlık sınıfı, 9, 10 ve 11. sınıflarında öğrenim gören öğrenciler katılabilir. İmam hatip ortaokulları ile özel eğitim ortaokullarındaki öğrenciler de aynı koşullarla başvuru yapabilir.

Başvuru için iki temel şart vardır. Birincisi, sınavın yapıldığı ders yılında öğrencinin okul değiştirme cezası almamış olması; ikincisi, ailenin maddi imkân kriterini karşılamasıdır. 2026 yılı için MEB, ailenin 2025’te elde ettiği yıllık toplam gelirin hane içindeki kişi sayısına bölünmesiyle bulunan tutarın 250.000 TL’yi geçmemesi gerektiğini açıklamıştır.

Pratik bir örnek vermek gerekirse: aylık net geliri 70.000 TL olan bir velinin yıllık geliri 840.000 TL eder. Hanede dört kişi yaşıyorsa kişi başı 210.000 TL düşer ve öğrenci başvuruda bulunabilir. Aynı gelir hanede üç kişi için bölündüğünde kişi başı 280.000 TL’ye çıkar ve başvuru reddedilir. Bu nedenle başvurudan önce hesabın doğru yapılması, sürpriz reddetmelerin önüne geçer.

Sınavın Yapısı, Süresi ve Soru Dağılımı

İOKBS, tüm sınıf seviyeleri için 80 sorudan oluşur ve 100 dakika sürer. Sorular dört seçeneklidir; her testte 20 soru bulunur ve dört test eşit ağırlığa sahiptir. Bu eşit ağırlık tasarımı, öğrencinin yalnızca tek bir derse yüklenerek başarılı olmasını engeller; çok yönlü bir akademik altyapı arar.

Soruların ders dağılımı sınıf seviyesine göre küçük farklılıklar gösterir. 5, 6 ve 7. sınıflarda Türkçe, Matematik, Fen Bilimleri ve Sosyal Bilgiler testleri yer alır. 8. sınıf ve ortaöğretim hazırlık sınıfında Sosyal Bilgiler testi yerine T.C. İnkılap Tarihi ve Atatürkçülük ile Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi’ni kapsayan Sosyal Bilimler testi uygulanır.

9, 10 ve 11. sınıflarda ise Türkçe yerine Türk Dili ve Edebiyatı, Fen Bilimleri başlığı altında Fizik–Kimya–Biyoloji, Sosyal Bilimler başlığı altında ise Tarih, Coğrafya ile Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi konuları sorulur. Müfredatın eksik yönlerini hızla kapatmak için ödev destek hizmetlerinden faydalanmak, hem konu pekiştirme hem de soru çözme alışkanlığı kazandırma açısından oldukça etkilidir.

Puanlama Nasıl Yapılır? 3 Yanlış 1 Doğruyu Götürür Mü?

İOKBS’de evet, üç yanlış cevap bir doğru cevabı götürür. MEB kılavuzunda yer alan formüle göre her test için ham puan, doğru cevap sayısından yanlış cevap sayısının üçte birinin çıkarılmasıyla bulunur. Böylece her öğrenci için dört ayrı ham puan elde edilir.

Ham puanlar daha sonra MEB tarafından belirlenen istatistiksel yöntemle standart puana, ardından da ortalama 500, standart sapma 100 olan ölçeğe taşınır. Bu sayede testler arası zorluk farkı dengelenir ve final “bursluluk puanı” oluşturulur.

Pratikte ne anlama gelir? Boş bırakılan soru puanı düşürmez, ancak yanlış işaretlenen üç soru bir doğruyu siler. Yani “şıkkı emin değilim, rastgele işaretleyeyim” yaklaşımı puana doğrudan zarar verir. İdeal strateji; emin olunan soruları kesin işaretlemek, iki şıkka indirgenebilen sorularda mantıklı eleme yapmak, hiçbir fikriniz olmayan soruları ise boş bırakmaktır.

2025 Referans Verisi

Ortaokul Düzeyi İçin 2025 Taban Net ve Puanları

Taban puanlar her yıl sınavın zorluğuna ve başvuru sayısına göre değişir. Sadece tahmin yapmanıza yardımcı olması açısından, 2025 sınavında yayımlanan ortaokul düzeyi taban değerleri şu şekildedir:

Not: 2025 sınavına ilişkin yayımlanan kamuoyu verileridir. Taban puanlar her yıl değişir; resmi sonuçlar için her zaman meb.gov.tr adresi esas alınmalıdır.

Kontenjan Dağılımı: Yarış Aslında Kimle?

İOKBS’nin en az bilinen ama en kritik detayı kontenjan yapısıdır. Sınav, tek bir havuzdan değil; farklı dilimlere ayrılmış kontenjanlardan oluşur. Bu yapı, gerçek anlamda dezavantajlı grupların korunmasını amaçlar.

Her yıl belirlenen toplam kontenjanın yaklaşık yüzde onu Kanunlarla Özel Hak Tanınan Öğrencilere (şehit ve gazi çocukları, 2828 sayılı Sosyal Hizmetler Kanunu ile 5395 sayılı Çocuk Koruma Kanunu kapsamındaki çocuklar) ayrılır. Yüzde beşi MEB’e bağlı resmî kurumlarda kadrolu veya sözleşmeli çalışan, emekli olan ya da vefat eden öğretmenlerin çocuklarına; bir başka yüzde beşi ise oturduğu yerleşim biriminde ortaokul veya imam hatip ortaokulu bulunmayan öğrencilere tahsis edilir. Geriye kalan en büyük dilim ise genel kontenjanı oluşturur ve sınava giren büyük çoğunluk bu dilim için yarışır.

Başvuru Süreci ve Önemli Tarihler

Yurt içindeki tüm başvurular e-Okul (e-okul.meb.gov.tr) veya meb.gov.tr üzerinden alınır. Veli, çocuğunun öğrenim gördüğü okul müdürlüğüne EK-1 Öğrenci Ailesinin Maddî Durumunu Gösteren Beyanname ile gelir belgelerini teslim ederek başvuruyu başlatır. Okul müdürlüğü başvuruyu son tarihe kadar sistem üzerinden onaylamadığında işlem geçersiz sayılır.

2026 İOKBS için MEB kılavuzunda açıklanan resmi takvim şu şekildedir: başvurular 9 Şubat 2026’da başlamış, 11 Mart 2026’da sona ermiş; okul müdürlüklerinin onayı 13 Mart 2026 saat 17.00 itibarıyla tamamlanmıştır. Sınav 26 Nisan 2026 Pazar günü saat 10.00’da Türkiye genelinde uygulanmıştır.

Sınav giriş yeri, salonu ve sıra bilgisi, MEB tarafından sınav tarihinden en az yedi gün önce internet adresinde yayımlanır. Fotoğraflı sınav giriş belgesi okul müdürlüğü tarafından temin edilip mühürlenerek öğrenciye sınav günü sırasında teslim edilir; öğrencinin ayrıca belge yazdırması gerekmez. Sınava T.C. kimlik kartı veya geçerli kimlik belgesiyle birlikte yumuşak uçlu kurşun kalem ve silgi getirmek zorunludur.

Başvurudan Sonuca Kadar Süreç

Burs Miktarı ve Ödeme Düzeni

İOKBS bursu, memur maaş katsayısına endekslidir. Bu yüzden Ocak ve Temmuz aylarında otomatik olarak güncellenir. Ocak 2026 itibarıyla aylık burs tutarı 2.762 TL olarak belirlenmiştir; Temmuz 2026’daki memur maaş zammı oranında yeniden hesaplanacaktır.

Burs ödemeleri yılda 12 ay yapılır; ara verme yoktur. İlk ödeme, okula kayıt yaptırılan tarihi izleyen Ekim ayı başından itibaren başlar. Ödemeler PTT üzerinden yapılır ve normal şartlarda her ayın 25’ine kadar hesaplara yatırılır.

Önemli bir hatırlatma: sınavı kazanan ancak parasız yatılılığa yerleştirilen öğrenciler, 2684 sayılı Kanun’un 7. maddesi gereğince ayrıca burs alamaz. Çünkü yatılılık zaten daha kapsamlı bir destektir. Yatılı kalmak isteyen öğrenci için tercih ya bursu ya yatılılığı seçmek üzerine kuruludur.

İOKBS’ye Nasıl Hazırlanılır? Stratejik Yol Haritası

İOKBS’ye hazırlanırken yapılan en yaygın hata, sınava birkaç ay kala başlamak ve “konuların hepsini bitirmek” gibi bir hedef koymaktır. Oysa İOKBS, okul müfredatından ayrı bir sınav değildir; öğrencinin yıl içinde öğrendiği konuların ne kadarını gerçekten anladığını ölçer. Bu yüzden hazırlık, ders yılının başında değil; kasım–aralık aylarından itibaren paralel olarak yürütülmelidir.

Verimli bir hazırlık üç sütun üzerinde yükselir. Birincisi konu pekiştirme: okulda işlenen her ünitenin üzerinden o hafta içinde tekrar geçilmesi, bilgilerin uzun süreli belleğe yerleşmesini sağlar. İkincisi soru çözümü: hem ders kitaplarının sonundaki sorular hem de geçmiş yıl İOKBS soru kitapçıkları üzerinden düzenli pratik yapmak şarttır. Üçüncüsü ise deneme sınavları: gerçek süreyle çözülen denemeler, hem zaman yönetimini hem de sınav stresine alışmayı sağlar.

Sürekli sayı sayan, baş döndüren bir çalışma planı yerine; haftalık küçük hedefler koymak çok daha sürdürülebilirdir. Türkiye’nin farklı illerinde aileler bu süreçte profesyonel destek arıyor; örneğin İzmir matematik özel ders veya Bursa matematik özel dersi gibi yerel seçeneklerle yüz yüze eğitim alınabilirken, mesafe sorun yaratan öğrenciler online matematik kursu ile aynı kaliteye ulaşabilir.

Her Sınıf İçin Geçerli 6 Çalışma Stratejisi

İOKBS’de Sık Yapılan Hatalar

İlk yaygın hata, başvuru aşamasında gelir hesabını yanlış yapmaktır. Yıllık gelir, aylık net maaşın 12 ile çarpımı kadardır; ek olarak ikramiye, kira gelirleri ve yan kazançlar varsa onlar da dahil edilmelidir. Beyan dışı kalan gelirler tespit edildiğinde başvuru iptal edilir, hatta burs kesilir.

Sınav günü en sık yapılan hata, “3 yanlış 1 doğruyu götürür” kuralını unutarak emin olmadığı her soruyu işaretlemektir. Şüpheli soruda hiç şıkkı eleyememişseniz boş bırakmak, rastgele işaretlemekten çok daha avantajlıdır. Aksi yaklaşım, dört testin de netini doğrudan düşürür.

Hazırlık sürecindeki en kritik yanılgı ise “sadece zor sorulara çalışmak”tır. Oysa İOKBS’de zor sorular puana yapacağı katkıdan çok zaman kaybettirir. Önce temel ve orta seviye soruları hızla çözüp puan toplamak; zor sorulara ise süre kalırsa dönmek, deneyimli adayların ortak yöntemidir.

Hatırlatma

Bursluluk sınavı, sadece akademik bir yarış değil; akıllı, planlı ve dengeli çalışmayı ödüllendiren bir maratondur. Aynı potansiyele sahip iki öğrenciden hangisinin kazanacağını çoğu zaman zekâ değil, sınava giden yolda kurulan disiplin belirler.

Sınava Birkaç Gün Kala Yapılması Gerekenler

Sınavdan önceki son hafta yeni konu öğrenme dönemi değildir. Bu hafta tamamen tekrar, formül-kural hatırlatması ve önceki denemelerde yapılan yanlışların analizine ayrılmalıdır. Yeni bir konuya girmek özgüveni düşürebilir, kaygıyı artırabilir.

Sınavdan bir gün önce hafif bir tekrar yapın; uzun deneme çözmeyin. Uyku saati öne çekilmeli, alarm en az iki kere kurulmalıdır. Sınav giriş belgesi, fotoğraflı kimlik, kurşun kalem ve silgi sınava girilecek çantaya akşamdan yerleştirilmelidir. Sınav gününün sabahında çay-kahve yerine hafif bir kahvaltı, mide rahatsızlığını engeller.

Sınav salonuna en geç 09.30’da girilecek şekilde hareket etmek hem trafiği hem de heyecanı kontrol altına alır. 10.15’ten sonra hiçbir gerekçeyle salona alınma yapılmadığını unutmayın. Saatinizi yanınızda tutun, ancak akıllı saatler kabul edilmediği için klasik analog ya da dijital bir saat tercih edin.

Düşünün

İOKBS’yi kaybedince hiçbir kapı kapanmaz; ama kazandığınızda her ay düzenli olarak hesabınıza yatan burs, lise ve hatta hazırlık döneminizdeki kitap, dershane ve ulaşım giderlerinin sırtınızdaki yükünü ciddi şekilde hafifletir. Bu, ailenize ekonomik destek sağlamak kadar; kendi çalışmanızın ödüllendirildiğini görmek için de değerli bir kazanımdır.

Sonuç: İOKBS, Hak Edenin Sınavıdır

İOKBS, akademik başarı ile sosyoekonomik gerçeği aynı denklemde buluşturan, Türkiye’nin nadir sınavlarından biridir. Sınavın yapısı sade, kuralları net, kapsamı ise okul müfredatından bağımsız değildir. Yani sınava hazırlanmak demek, okula daha sıkı sarılmak demektir.

Her yıl bir milyondan fazla öğrenci bu yarışın içinde yer alıyor; ancak yarış kişiye karşı değil, eski versiyonunuza karşıdır. Bir önceki ay yanlış yaptığınız konuyu bu ay doğru yapmak; geçen denemede 50 net çıkardığınız bir testte bu denemede 65 net çıkarmak; sınava giderken çantaya kalemi unutmayacak kadar bilinçli olmak. Hak edilen başarı, böyle küçük disiplin parçalarının üst üste birikmesinden doğar.

Unutmayın

İOKBS hazırlığı maraton koşar gibidir; başlangıç hızı değil, ortalama hız belirleyicidir. Her yıl sınava giren milyonlarca öğrenci arasından sıyrılmak için sihirli bir formül aramayın. Düzenli çalışma, doğru kaynak ve sabırlı tekrar; sınavın ne yıl yapıldığından bağımsız olarak hep geçerli kalan üç temel ilkedir.

Sınava Profesyonel Hazırlık

Birebir Destekle Burs Şansınızı Artırın

İOKBS hazırlığında zayıf konularınızı kapatmak, sınav stratejinizi netleştirmek ve düzenli deneme çözüm rutini kurmak için alanında uzman öğretmenlerle çalışabilirsiniz. Yüz yüze veya online ders seçenekleriyle Türkiye’nin her yerinden, kendi seviyenize ve takviminize uygun bir program kurmak mümkündür.