AYT'de coğrafya toplamda 17 sorudan oluşur. Bu soruların 6'sı Sosyal Bilimler-1 testinde (Coğrafya-1), 11'i ise Sosyal Bilimler-2 testinde (Coğrafya-2) karşınıza çıkar. 2018–2025 yılları arasında çıkan tüm sorular incelendiğinde en yüksek payın her yıl Türkiye coğrafyasına ait olduğu görülmektedir.
Bu analizde, gerçek sınav sorularından elde edilen verilere dayanarak hangi konuların ne sıklıkla sorulduğunu, Coğrafya-1 ile Coğrafya-2 arasındaki soru türü farklarını ve buna göre nasıl bir çalışma planı kurmanız gerektiğini ele alıyoruz.
Özel Ders Alanı
En İyi Coğrafya Öğretmenlerinden Ders Al
17
Toplam Coğrafya Sorusu
6
Coğrafya-1 (SB-1 Testi)
11
Coğrafya-2 (SB-2 Testi)
8
Yıl Analizi (2018–2025)
AYT Coğrafya Nasıl Sınanıyor?
Coğrafya, AYT'de iki farklı testte sınanır. Bu iki test aynı müfredatı kapsar; temel fark soru türlerindedir. Coğrafya-1'de doğrudan bilgi ölçen sorular baskınken, Coğrafya-2'de grafik, harita ve metin yorumlamaya dayalı analitik sorular öne çıkar.
Coğrafya-1
Türk Dili ve Edebiyatı–Sosyal Bilimler-1
Coğrafya-2
Sosyal Bilimler-2
Coğrafya-1 ve Coğrafya-2 aynı müfredatı paylaşır; aralarındaki fark içerik değil, soru tipidir. Bu ayrımı kavramak, çalışma biçiminizi doğrudan şekillendirir.
2018–2025 Soru Dağılımı: Hangi Konular Öne Çıkıyor?
2018'den 2025'e kadar çıkan tüm AYT coğrafya soruları incelendiğinde, 17 sorunun altı ana konu başlığı arasında belirli bir ağırlık düzeniyle dağıldığı görülmektedir. Türkiye coğrafyası hem Coğrafya-1'de hem de Coğrafya-2'de sürekli olarak en yüksek pay almıştır.
Aşağıdaki analiz, ÖSYM'nin yayımladığı gerçek sınav kitapçıklarından elde edilmiştir. Her yıl için tespit edilen konu kategorileri sistematik biçimde sınıflandırılmıştır.
Türkiye Coğrafyası
Her yıl 4–6 soru — En yüksek pay
- Kalkınma projeleri (GAP, DAP, DOKAP, Konya Ovası)
- Madenler ve enerji kaynakları (bor, krom, taş kömürü)
- Nüfus politikaları (1923'ten günümüze)
- Turizm türleri (yayla, termal, kış, kültür)
- Tarım ve yer şekilleri ilişkisi
- UNESCO Dünya Mirası ve kültürel varlıklar
- Ulaşım ağları ve istatistik bölgeler
Beşeri Coğrafya
Her yıl 3–5 soru
- Şehirleşme ve sanayi ilişkisi
- Dünya nüfusu ve demografik dönüşüm
- Şehirlere göç ve etkileri
- Küresel şehirler ve etki alanları
- İlk şehir yerleşmelerinin oluşumu
- Kır yerleşmeleri ve fonksiyonları
Ekonomik Coğrafya
Her yıl 2–4 soru
- Az gelişmiş ülkelerde tarım ve sanayi
- Dünya ham madde ve pazar ilişkileri
- Uluslararası turizmin ekonomik etkileri
- Tarımsal ürün ve ulaşım ilişkisi
- Su yolları ve ticaret güzergahları
Küresel ve Bölgesel Coğrafya
Her yıl 2–3 soru
- Uluslararası örgütler (BM, NATO, OPEC, OECD, AB)
- Dünya kültür bölgeleri (harita yorumlama)
- Gelişmişlik göstergeleri
- Türk kültür bölgeleri
Fiziki Coğrafya
Her yıl 2–3 soru
- Ekstrem doğa olayları (deprem, tsunami, kuraklık)
- Biyoçeşitlilik ve doğal sistemler
- Tropikal siklonlar, rüzgar sistemleri
- İklim ve sıcaklık dağılışı (harita)
Çevre ve Sürdürülebilirlik
Her yıl 1–2 soru
- Küresel ısınma ve sera etkisi
- Fosil yakıtlar ve iklim değişikliği
- Yenilenebilir enerji ve çevre politikaları
- Sürdürülebilir yaşam ve tüketim
Yıl Bazında Konu Ağırlıkları (2018–2025)
Aşağıdaki tablo, her yıl hangi konulardan kaç soru geldiğini göstermektedir. Sayılar, ÖSYM kitapçıklarından yapılan doğrudan soru incelemesine dayanmaktadır. Soru bazı yıllarda birden fazla kategoriyi kapsaması hâlinde baskın olduğu kategori esas alınmıştır.
| Konu Alanı | 2018 | 2019 | 2020 | 2021 | 2022 | 2023 | 2024 | 2025 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Türkiye Coğrafyası | 5 | 5 | 5 | 5 | 4 | 5 | 5 | 5 |
| Beşeri Coğrafya | 4 | 3 | 4 | 4 | 4 | 3 | 4 | 3 |
| Ekonomik Coğrafya | 3 | 3 | 2 | 2 | 4 | 3 | 3 | 3 |
| Küresel / Bölgesel | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 | 3 |
| Fiziki Coğrafya | 2 | 3 | 2 | 2 | 2 | 3 | 2 | 2 |
| Çevre / Sürdürülebilirlik | 1 | 1 | 2 | 2 | 1 | 1 | 1 | 1 |
| Toplam | 17 | 17 | 17 | 17 | 17 | 17 | 17 | 17 |
Sekiz Yılda Sürekli Çıkan Alt Konular
Konu başlıklarına inmek yetmez; belirli alt konuların yıl geçirmeksizin sınava girdiğini görmek strateji açısından çok daha değerlidir. 2018–2025 sorularında şu alt konular yıllara yayılmış biçimde öne çıkmaktadır. Zaman planınızı bunlar üzerinden kurmak, coğrafya özel derslerinde de sıklıkla vurgulanan bir yaklaşımdır.
8 YILIN 8'INDE
Her yıl mutlaka çıkan konular
- Türkiye'deki kalkınma projeleri (GAP, DAP, DOKAP veya diğerleri)
- Türkiye'de nüfus politikaları ve değişimi
- Şehirleşme veya sanayi ilişkisi
- Küresel ısınma veya çevre sorunları
6–7 YILDA
Büyük çoğunlukta çıkan konular
- Türkiye maden ve enerji kaynakları (bor, krom, taş kömürü)
- Uluslararası örgütler (BM, NATO, OPEC, OECD)
- Az gelişmiş ülkelerde tarımsal yapı
- Küresel şehirler ve etki alanları
4–5 YILDA
Düzenli aralıklarla çıkan konular
- Dünya kültür bölgeleri (harita yorumlama)
- UNESCO Dünya Mirası (Türkiye bağlamında)
- Türkiye turizm türleri ve alanları
- Ekstrem doğa olayları
Coğrafya-1 ile Coğrafya-2 Arasındaki Temel Fark
Aynı müfredattan soru sorulduğu hâlde bu iki test birbirinden çok farklı bir çalışma gerektiriyor. Gerçek sınav sorularına bakıldığında ayrım oldukça nettir.
Coğrafya-1 nasıl sorar?
Doğrudan bilgi ve tanım
- "Türkiye'de kültür turizminin gelişmesine katkısı en az olan hangisidir?" (2018)
- "1950'den günümüze tarım sektöründeki gelişmeler arasında gösterilemez?" (2019)
- "Türkiye'de yalnızca trenle gidilemez?" (2022)
Çoğu soru doğrudan bilgi ya da olgusal karşılaştırma ister. Harita soruları genellikle daha az ayrıntılı analiz gerektirir.
Coğrafya-2 nasıl sorar?
Yorum, grafik ve harita analizi
- TÜİK'in hazırladığı nüfus projeksiyon grafiğinin yorumu (2019)
- Haritada numaralandırılmış maden sahalarının hangi madeni barındırdığı (2018)
- Bebek ölüm, şehirleşme ve internet oranlarından gelişmişlik sıralaması (2022)
Sorular çoğunlukla bir bağlam sunar; grafik, tablo, harita veya metin üzerinden çok adımlı yorumlama ister.
Dikkat Edilmesi Gereken Nokta
Coğrafya-2'deki soru sayısı (11) çok daha fazla olduğundan, puan etkisi açısından bu testteki performans ağırlık taşır. Ancak Coğrafya-2'yi asıl zorlaştıran bilgi eksikliği değil, bilgiyi yorumlama becerisidir. Bu nedenle sadece konu ezberlemek yetmez; soru tiplerine özgü pratik yapmak şarttır.
Veriye Dayalı Çalışma Planı
Sekiz yıllık soru dağılımı göz önünde bulundurulduğunda, çalışma süresini konu ağırlığına göre dağıtmak mantıklıdır. Aşağıdaki öncelik sırası bu veriye dayanmaktadır.
Türkiye Coğrafyası — Önce ve Derinlemesine
GAP, DAP ve DOKAP projelerinin amaçlarını, kapsadığı illeri ve ekonomik etkilerini karıştırmadan bilmek gerekiyor. Bor, krom ve taş kömürünün Türkiye haritasındaki konumları, nüfus politikalarının dönemlere göre gerekçeleri sınava giren konular arasında en sık tekrarlananlar.
Beşeri Coğrafya — Kavramları Birbirine Bağla
Şehirleşme, sanayi ve göç arasındaki nedensellik zincirini kavramak gerekiyor. Sorular genellikle "bu durum hangi sonucu doğurur" biçiminde kurgulanır; bu yüzden sadece tanımları değil, mekanizmayı anlamak önemli. Küresel şehirlerin hangi özellikleriyle öne çıktığı da sık sorulan konular arasında.
Ekonomik Coğrafya — Karşılaştırmalı Düşün
Az gelişmiş ülke ile gelişmiş ülke tarım yapısını karşılaştıran sorular birçok yıl çıkmıştır. Bu nedenle bu iki grubun özelliklerini yan yana kavramak çok işe yarar. Dünya ticaret güzergahları ve su yollarının önemi de sıkça işlenen konular.
Küresel Coğrafya — Kısa Ama Kesin Bilgi
Uluslararası örgütlerin kuruluş amacı ve üye yapısı birçok yıl doğrudan sorulmuştur. BM organları, NATO'nun kuruluş mantığı, OPEC ve OECD'nin amaçları net bilinmeli. Kültür bölgelerini dünya haritasında konumlandırmak da bu bölümün önemli bir parçası.
Fiziki Coğrafya ve Çevre — Haritayla Çalış
Bu iki kategoride soru sayısı görece az olsa da sorular çoğunlukla harita okumayı gerektiriyor. Biyoçeşitlilik, tropikal siklonlar ve küresel ısınma mekanizması mutlaka bilinmeli. Online coğrafya dersi seçenekleriyle bu konuları görsel materyallerle pekiştirmek faydalı olabilir.
Konu başına soru sayısını bilmek çalışma önceliğini belirler; ancak bu bilgiyi kalıcı hâle getirmek için sistematik test çözümü şart. Hazırlık sürecinde ÖSYM formatına uygun soru bankası ve deneme içeren kaynaklardan yararlanmak, anlatım videolarını soru çözümüyle birleştirmek etkili sonuç verir. AYT Dijital Set gibi bütünleşik dijital kaynaklar bu yapıyı sağlaması açısından değerlendirilebilir.
Sonuç
AYT coğrafyada 17 sorunun yıllara göre konu dağılımı incelendiğinde ortaya çıkan tablo tutarlı: Türkiye coğrafyası her yıl en yüksek payı alıyor, beşeri coğrafya ikinci sırada geliyor. Çevre ve fiziki coğrafya ise soru sayısı bakımından daha az yer tutuyor; ancak harita okuma gerektirdiği için pratik yapmak zorunlu.
Coğrafya-1 ile Coğrafya-2 arasındaki soru tipi farkını erken dönemde kavramak, doğru hazırlık yapmayı kolaylaştırır. Coğrafya-2'nin 11 sorusu analitik düşünme gerektirdiğinden, bu testte gerçek sınav sorularıyla alıştırma yapmak kritik önem taşır.
Konu ağırlıklarına göre belirlenmiş bir çalışma planı, kısıtlı zamanda maksimum etki sağlar. Bireysel zayıf noktalara odaklanmak isteyenler için coğrafya özel ders desteği de bu süreci hızlandırabilir.
17 soruyu tam verimle çözün
Konu dağılımını bilmek, başlangıç noktasıdır. Doğru kaynak, doğru pratik ve gerektiğinde birebir destek bu süreci tamamlar.
Görüşlerinizi Bizimle Paylaşın (0)